مهر خوبان

تقسیم‌بندی چهارگانه مکاتب اخلاقی از دیدگاه علامه طباطبایی: مرزبندی اخلاق دینی و سکولار

مقاله مشترک قاسمی خویی و خسروپناه، طرح ابتکاری علامه طباطبایی برای دسته‌بندی مکاتب اخلاقی به دو حوزه «دینی» (انبیای سلف و قرآن) و «سکولار» (فلاسفه یونان و نسبیت‌گرایی) را بررسی می‌کند و نشان می‌دهد که تفاوت بنیادین آن‌ها در نقش عقل در شناخت ارزش‌ها و تضمین اخلاقی توسط ایمان به مبدأ و معاد است.

سه شنبه 27 آبان 1404 - 17:0:0

اخلاقی شدن یعنی بازگشت به آستان معرفت توحیدی؛ رویکرد علامه طباطبایی به غایت انسان

مقاله مصطفی خلیلی با عنوان «اخلاق توحیدی از دیدگاه علامه طباطبایی»، اخلاق اسلامی را به واسطه مبنای وحیانی‌اش از سه مکتب اخلاقی رایج (یونانی، نسبیت‌گرا و عمومی) متمایز می‌سازد و تأکید می‌کند که اخلاقی شدن حقیقی به معنای بازگشت به معرفت توحیدی و رسیدن به غایت خلقت است.

سه شنبه 27 آبان 1404 - 16:30:0

بررسی ارتباط میان اخلاق، هستی‌شناسی و معرفت‌شناسی در اندیشه‌های علامه طباطبایی ره

مقاله جدید مسعود امید با عنوان «اخلاق‌شناسی علامه طباطبایی»، تلاشی جامع برای تبیین آرای فلسفی این دانشمند در حوزه اخلاق است که مبانی آن را از دو اثر کلیدی ایشان، «المیزان» و «اصول فلسفه»، استخراج کرده و به تحلیل نسبت اخلاق با هستی‌شناسی، معرفت‌شناسی، و مسئله فطرت اخلاقی می‌پردازد.

سه شنبه 27 آبان 1404 - 16:0:0

مقاله‌ای تحلیلی درباره تبیین اخلاق مبتنی بر طبیعت در اندیشه علامه طباطبایی ره

مقاله چاپی «اخلاق مبتنی بر طبیعت در اندیشه علامه طباطبایی» نوشته امیر دیوانی و رحیم دهقان، کوششی است تحلیلی برای تبیین تقریر مستقل علامه از نظریه اخلاق طبیعی که با بهره‌گیری از مبانی فلسفی، فطرت انسانی و هدایت تکوینی، نظامی اخلاقی مبتنی بر طبیعت انسان را ترسیم می‌کند.

دو شنبه 26 آبان 1404 - 17:0:0

نقش اصل مبدا و معاد در ضمانت افعال اخلاقی به روایت علامه طباطبایی ره

کتاب جدیدی که به قلم سمیه اسماعیلی فر منتشر شده، تأملی عمیق و نظام‌مند بر رابطه اخلاق و دین در اندیشه علامه طباطبایی است و به بررسی استقلال مفاهیم اخلاقی، بنیادهای شرعی و عقلی آنها، و نقش فطرت و اصول مبدا و معاد در تحقق افعال اخلاقی می‌پردازد.

دو شنبه 26 آبان 1404 - 16:30:0

پیوند میان «کتاب» و «حقیقت»؛ روش‌شناسی علامه ره در استخراج معارف ناب از میان متون

علامه سید محمدحسین طباطبایی، نه فقط به واسطه‌ی تفسیر المیزان، بلکه به دلیل سیره عملی‌اش در کتابخوانی مستمر و عمیق، توانست دستگاه فلسفی اسلامی را بازسازی کند. او با تلفیق سنت و تجدد، و با تکیه بر کوهی از مطالعه، نشان داد که چگونه می‌توان از کتاب‌ها به عنوان ابزاری برای فهم عمیق قرآن و مواجهه هوشمندانه با چالش‌های فکری عصر جدید بهره برد.

دو شنبه 26 آبان 1404 - 12:30:0

دیدار دو ستون معرفت معاصر: امام خمینی ره و علامه طباطبایی ره در افق حکمت الهی

در تاریخ معاصر حوزه‌های علمیه، رابطه میان علامه سید محمدحسین طباطبایی و امام خمینی(ره) نمونه‌ای بی‌بدیل از پیوند دو قله‌ی فلسفه، عرفان و تهذیب است. هر دو با نگاهی ژرف به توحید و انسان، مسیر عقل و عرفان را در مسیر انقلاب معنوی امت اسلامی قرار دادند. علامه طباطبایی در کمال تواضع فرموده بود: «ایشان استاد من، آقای خمینی هستند.» روایتی که نه صرفاً احترام شخصی، بلکه بیانگر شناخت عمیق او از جایگاه علمی و معنوی امام است؛ رابطه‌ای که بر مبنای عشق به حقیقت و خدمت به اسلام استوار بود.

دو شنبه 26 آبان 1404 - 12:0:0

از معرفت‌شناسی تا هستی‌شناسی؛ واکاوی نوین دیدگاه علامه درباره صدق و واقعیت

کتاب «تبیین نفس‌الأمر از منظر علامه طباطبایی» نوشته هادی کاظمی، در نسخه چاپی خود به‌صورت تحلیلی و تطبیقی به بررسی یکی از مباحث بنیادین فلسفه اسلامی یعنی مفهوم «نفس‌الأمر» می‌پردازد. نویسنده با تکیه بر آثار اصلی علامه از جمله «بدایة‌الحکمة»، «نهایة‌الحکمة» و تعلیقات فلسفی او، تلاش کرده تفسیر ویژه‌ای را که علامه بر پایه مبانی معرفت‌شناسی و هستی‌شناسی خود از نفس‌الأمر ارائه کرده، تبیین کند.

یک شنبه 25 آبان 1404 - 17:30:0

از «لب‌اللباب» تا «الولایه»؛ بازخوانی سیر و سلوک علمی و عملی در آموزش عرفانی

کتاب «تربیت عرفانی از منظر علامه طباطبایی» نوشته مرآت امین‌الرعایا، امیر جوان‌آراسته، علی‌اکبر افراسیاب‌پور و حسین خسروی، در نسخه چاپی خود به تحلیل ابعاد نظری و عملی تربیت عرفانی در اندیشه علامه طباطبایی می‌پردازد. نویسندگان با بررسی رساله‌ها و آثار فلسفی و عرفانی علامه، به ویژه «لب‌اللباب» و «الولایه»، تلاش کرده‌اند چارچوبی نظام‌مند از دیدگاه‌های تربیتی او در حوزه سلوک معنوی و معرفتی ارائه دهند.ذئ

یک شنبه 25 آبان 1404 - 17:0:0

نصر اصفهانی: علامه طباطبایی برای انسان‌های مختلف، اخلاق متفاوتی را معقول می‌دانست

کتاب «تکثّر در آراء اخلاقی علامه طباطبایی» نوشته محمد نصر اصفهانی در نسخه چاپی خود به بررسی دیدگاه‌های متنوع علامه طباطبایی در حوزه اخلاق می‌پردازد. نویسنده با تحلیل آثار فلسفی و تفسیری علامه، نشان می‌دهد که وی در آثار مختلف خود از منظری واحد به اخلاق ننگریسته، بلکه متناسب با بافت و هدف هر اثر، به رویکردهای متفاوت اخلاقی از فضیلت‌گرایی تا مصلحت‌گرایی و خداگرایی عرفانی پرداخته است.

یک شنبه 25 آبان 1404 - 16:30:0

کانون مناظره علامه طباطبایی و علامه طهرانی: چالش فنای ذاتی اعیان ثابت در علم الهی

مقاله «چگونگی اعیان ثابته در فنای ذاتی» نوشته مهدی صدفی و مرتضی حسینی شاهرودی، به بررسی مناظره بنیادین میان علامه طباطبایی و علامه طهرانی پیرامون ماهیت اعیان ثابته در مقام فنا می‌پردازد. این مبحث که پرسش از معدوم بودن اعیان در عین ثبوت علمی آن‌ها را مطرح می‌کند، نیازمند رجوع به منابع عرفان نظری و تمایز دقیق میان مراتب وجودی است تا تعارض میان دیدگاه‌ها حل گردد.

شنبه 24 آبان 1404 - 17:30:0

تفاوت بنیادین: تعارض در مبانی عقل کانت و علامه طباطبایی ره در خداشناسی

مقاله ای با عنوان «خدا در فلسفه اخلاق کانت و علامه طباطبایی» نوشته محمدابراهیم فولادی و محسن غروریان، به مقایسه بنیادین دیدگاه‌های این دو متفکر در حوزه اخلاق و خداشناسی می‌پردازد و ریشه اصلی تفاوت‌ها را در مبانی معرفت‌شناختی و نقش عقل نزد هر کدام جستجو می‌کند.

شنبه 24 آبان 1404 - 16:0:0

تبیین روش تفسیری علامه طباطبایی: تحلیل بر اساس دو منبع اصلی المیزان و قرآن در اسلام

مقاله پژوهشی، که در فصلنامه تخصصی مطالعات قرآن و حدیث سفینه منتشر شده است، به بررسی روش تفسیری «قرآن به قرآن» از منظر علامه سید محمدحسین طباطبایی (با استناد به المیزان و قرآن در اسلام) می‌پردازد و نتیجه می‌گیرد که قرآن از حیث دلالت نهایی مستقل است، اما برای فهم معانی بلند آن، ارجاع به روایات اهل بیت (علیهم السلام) ضرورتی انکارناپذیر محسوب می‌شود.

شنبه 24 آبان 1404 - 15:0:0

علامه طباطبایی؛ بنیان‌گذار تفسیر قرآن به قرآن و موازنه‌گر عقل و وحی

۲۴ آبان‌ماه، یادآور رحلت علامه سیدمحمدحسین طباطبایی (۱۲۸۱ـ ۱۳۶۰ش)، مفسر و فیلسوف برجسته معاصر است؛ اندیشمندی که تفسیر «المیزان» او، به تأیید استاد مطهری، از بهترین تفاسیر نوشته شده از صدر اسلام تاکنون به شمار می‌رود. این جایگاه به واسطه روش بدیع «تفسیر قرآن به قرآن» حاصل شد؛ روشی که آیت‌الله جوادی آملی نیز بر عمق آن صحه گذاشته‌اند و محور فهم کلام الهی را مبتنی بر انسجام درونی قرآن قرار داد.

شنبه 24 آبان 1404 - 13:0:0

تربیت نسل اندیشه؛ میراث ماندگار علامه طباطبائی ره، مفسر بزرگ معاصر

علامه سیدمحمدحسین طباطبائی، مفسر برجسته قرآن و فقیه عارف، نه تنها با اثر سترگ خود «المیزان» بنیان‌های تفسیر نوین را بنا نهاد، بلکه مهم‌تر از آن، با تزریق دوباره فلسفه اسلامی به فضای سنتی حوزه علمیه قم، نسلی از متفکران را تربیت کرد که توانستند گفتمان فکری شیعه را در عصر جدید زنده و پویا سازند.

شنبه 24 آبان 1404 - 12:30:0

بررسی تفسیر علمی قرآن از دیدگاه علامه طباطبایی ره در تفسیر المیزان

تفسیر علمی قرآن، که از دیدگاه این نوشتار به معنای استفاده از یافته‌های اطمینان‌آور علوم تجربی به عنوان قرینه برای فهم قرآن است، روشی ارزشمند برای اثبات فرابشری و معجزه‌ بودن قرآن محسوب می‌شود؛ مقاله مظفری کیا و عبداللهی با روش توصیفی به بررسی این تفسیر در نگاه علامه طباطبایی پرداخته و محورهایی چون استفاده از یافته‌های علمی برای توضیح مراد آیات، استنباط مطالب علمی از آیات، و بیان مطالب علمی جدید را مورد بررسی قرار داده‌اند.

پنج شنبه 22 آبان 1404 - 17:30:0

تحلیل باطن قرآن از دیدگاه علامه طباطبایی ره؛ نظریه‌ای ظریف در باب معارف قرآنی

بحث ظاهر و باطن قرآن کریم یکی از مباحث تأثیرگذار در تفسیر است که سید محمد حسین طباطبایی نظریه‌ای ظریف در باب ماهیت باطن قرآن ارائه کرده‌اند؛ بر اساس مقاله محمد شریفانی و زهرا محب‌پور حقیقی، علامه معتقدند معانی و معارف قرآن دارای مراتبی هستند که بر اساس تفاوت سطح فهم مخاطبان، به عنوان ظاهر و باطن (که در طول هم اراده شده و نسبی‌اند) خوانده می‌شوند و معانی باطنی عین مدلول مطابقی لفظ در مراتب مختلف فهم‌ها هستند.

پنج شنبه 22 آبان 1404 - 17:0:0

اصول کلیدی تعاملات بین‌المللی دولت اسلامی در نگاه علامه طباطبایی ره

بازپژوهی آراء اجتماعی اندیشمندان مسلمان در حوزه مسائل بین‌الملل، موضوعی است که علامه طباطبایی، مفسری آشنا با اندیشه‌های معاصر، به فراخور آیات قرآن کریم به آن اهتمام ورزیده است؛ بر اساس مقاله محمد خامه‌گر و مرتضی ایروانی نجفی، جهان‌بینی قرآنی ایشان بر اصالت بخشی به مصلحت‌های اجتماعی و حاکمیت روح اجتماعی احکام اسلامی تأکید دارد که منتهی به اصول مهمی چون همزیستی مسالمت‌آمیز، عدالت‌طلبی و پایبندی به پیمان‌های بین‌المللی در تعاملات دولت اسلامی می‌شود.

پنج شنبه 22 آبان 1404 - 16:30:0