بر اساس تحقیق منتشرشده توسط وبسایت «عربی پست» (Arabi Post) به قلم صالح الدهنی که تا ۱۹ اکتبر ۲۰۲۶ بهروزرسانی شده است، دهها بازی رایانهای و موبایلی پرطرفدار در جهان عرب، از طریق توسعه، مالکیت یا سرمایهگذاری، با شرکتهای اسرائیلی ارتباط دارند.
بازیهای کلیدی و نحوه ارتباط با اسرائیل
این تحقیق ارتباط را در سه سطح دستهبندی کرده است: شرکتهایی که مستقیماً در اسرائیل توسعه میدهند، شرکتهایی که بنیانگذاران اسرائیلی دارند اما در خارج فعالیت میکنند، و شرکتهایی که از طریق سرمایهگذاری یا خرید سهام مرتبط شدهاند. برخی از این بازیها میلیونها کاربر در سراسر جهان دارند و بدون اطلاع آنها، سود حاصل از آنها به اقتصاد اسرائیل سرازیر میشود.
برخی از شاخصترین بازیهای ذکرشده عبارتند از:
· Coin Master (توسعهدهنده: Moon Active)
· Bubble Shooter
· Match Masters
· Woodoku (شرکت Playtika)
· My Cafe
· Wordscapes
· Going Balls
· Travel Town
· Rummikub (نسخه دیجیتال)
· TAKI
· Backgammon Live
نصب خودکار و پیشفرض روی گوشیها
یکی از یافتههای مهم تحقیق، نصب خودکار برخی از این بازیها روی گوشیهای سامسونگ و شیائومی است. به طور خاص، سه بازی از شرکت Playtika به نامهای Woodoku، Solitaire Grand Harvest و Slotomania به صورت پیشفرض روی برخی مدلهای سامسونگ نصب شده بودند. همچنین بازی Bingo Blitz از طریق بهروزرسانیهای سیستم به برخی گوشیها اضافه شده است.
این نصبها از طریق بازارهای تبلیغاتی و شرکتهای سازنده گوشی انجام میشود که در ازای دریافت هزینه، بازیها را روی دستگاههای جدید نصب میکنند. در این زمینه، شرکت اسرائیلی ironSource (که در سال ۲۰۲۲ توسط شرکت آمریکایی Unity خریداری شد) از طریق پلتفرمی به نام AppCloud، شریک انحصاری سامسونگ برای پیشنهاد و نصب بازیها در بیش از ۵۰ بازار خاورمیانه و شمال آفریقا شده است.
شرکتهای پیشرو و نیروی انسانی در خدمت ارتش
این تحقیق به طور خاص به نقش شرکتهای بزرگ بازیسازی اسرائیلی در پشتیبانی از ارتش این رژیم پرداخته است:
· Playtika (واقع در هرتزلیا): این شرکت که ۱۷ بازی از فهرست تحقیق به آن مرتبط است، در سال ۲۰۲۵ درآمدی بالغ بر ۲.۷۶ میلیارد دلار داشته است. گزارش سالانه این شرکت به کمیسیون بورس و اوراق بهادار آمریکا تأیید میکند که دهها نفر از کارکنان آن برای خدمت نظامی فراخوانده شدهاند. مدیرعامل این شرکت در نوامبر ۲۰۲۳ اعلام کرد که حدود ۱۴ درصد از کارکنان آن در اسرائیل (نزدیک به ۱۵۰ نفر از ۱۱۰۰ کارمند) به نیروهای ذخیره فراخوانده شدهاند.
· Plarium: یکی از مدیران منابع انسانی این شرکت اعلام کرده که تعداد زیادی از کارکنان آن در نیروهای ذخیره خدمت میکنند و این شرکت از سربازان ذخیره حمایت میکند، از جمله ارسال غذای گرم به آنها و حمایت از یک گردان نظامی.
· PLAYSTUDIOS: این شرکت نیز فراخوانی تعدادی از کارکنان خود در اسرائیل را برای خدمت نظامی تأیید کرده است.
نگرانیهای مربوط به حریم خصوصی و جمعآوری دادهها
سیاستهای حریم خصوصی بسیاری از این بازیها شامل جمعآوری اطلاعات شخصی و فنی مانند موقعیت مکانی، آدرس IP، اثر انگشت دستگاه و شناسههای آن است. همچنین امکان به اشتراکگذاری این دادهها با نهادهای دولتی یا مجریان قانون وجود دارد. به عنوان یک مثال قابل توجه، شرکت Papaya Gaming که دفتر مرکزی آن در تلآویو است، در سیاست حریم خصوصی خود به جمعآوری یا افشای اطلاعاتی مانند شماره گذرنامه و کارت شناسایی دولتی اذعان کرده است.
این تحقیق نشان میدهد که بازیهای موبایلی، فراتر از یک سرگرمی ساده، میتوانند به عنوان ابزاری برای گردش مالی، پشتیبانی از نیروی انسانی ارتش و حتی جمعآوری دادههای کاربران عمل کنند.