رسانه‌های آمریکایی شروع به انتشار گزارش‌هایی به دقت طراحی‌شده کرده‌اند که در آنها ادعا شده ارتش آمریکا گزینه‌هایی برای حمله به ایران تدوین کرده که شامل به‌کارگیری بمب GBU-43/B ، موسوم به «مادر همه بمب‌ها» ( MOAB ) می‌شود.
شبکه خبری سی‌ان‌ان نخستین رسانه‌ای بود که در ۱۵ اکتبر به این موضوع پرداخت و بلافاصله پس از آن، موجی از بازتاب این خبر در رسانه‌های جریان اصلی آمریکا و اروپا به راه افتاد.
دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا نیز بعدا در مصاحبه‌ای با شبکه «نیوزمکس» این خبر را تکذیب نکرد.
او در عوض، با همان سبک بیان مبهم و نامنسجم همیشگی‌اش به نوعی این خبر را تأیید کرد و گفت که این بمب مثل یک بمب هسته‌ای کوچک است، اما هسته‌ای نیست.
او همچنین افزود که ممکن است آمریکا مجبور شود ضربه ای به «کوه‌کلنگ» در کوهستان کرکس ایران وارد کند.
بدین ترتیب، روایتی شکل گرفت که اکنون باید با تکیه بر حقایق مورد واکاوی و نقد دقیق قرار گیرد.
MOAB چیست؟
بمب GBU-43/B بر اساس معیارهای تسلیحات متعارف، بمبی بسیار عظیم‌الجثه محسوب می‌شود.
این بمب حاوی حدود ۸۵۰۰ کیلوگرم ماده منفجره قوی است که با احتساب وزن بدنه، وزن کل آن به حدود ۹۸۰۰ کیلوگرم یعنی اندکی کمتر از ۱۰ تن می‌رسد. طول این بمب نیز کمی بیش از ۹ متر است.
این سلاح از هدایت «جی‌پی‌اس» بهره می‌برد و اساسا به‌گونه‌ای طراحی شده که در ارتفاعی بالاتر از سطح زمین منفجر شود.
بمب MOAB یک سلاح «ترموباریک» (گرمافشاری) یا «سوخت-هوا» است. همین توصیف به‌خوبی نشان می‌دهد که چرا این سلاح هیچ ارتباطی با بحث‌های مطرح‌شده ندارد.
در سلاح‌های ترموباریک، برخلاف مواد منفجره متعارف، تمام اکسیدکننده (ماده لازم برای احتراق) درون بدنه بمب قرار ندارد.
در عوض، هنگام انفجار اولیه، ذرات ریز سوخت یا مواد واکنش‌پذیر در فضای اطراف پخش می‌شوند. سپس یک انفجار ثانویه، این ابرِ سوختی را به همراه اکسیژن موجود در هوای محیط مشتعل می‌کند که در نتیجه، موج فشاری با مدت‌زمان و برد بسیار زیاد ایجاد می‌شود.
در واقع، گوی آتشینِ حاصل، اکسیژن محیطِ پیرامون را مصرف می‌کند. در نتیجه، این سلاح برای نابود کردن اهداف روی سطح زمین یا در ارتفاعی نزدیک به سطح ، نظیر نیروهای انسانی در فضای باز، سازه‌های سبک و دهانه غارها در یک منطقه وسیع بهینه شده است.
ناتوانی MOAB برای اجرای آنچه ترامپ ادعا می‌کند
آنچه MOAB قادر به انجام آن نیست انتقال انرژی به اعماق زمین و نفوذ از میان صدها متر سنگ سخت است.
توصیف ترامپ در مورد این بمب ( مانند یک بمب هسته‌ای کوچک) نه تنها مبهم است، بلکه دقیقا همان نوع اغراق لفظی است که در مورد کمپین نظامی خصمانه فعلی علیه جمهوری اسلامی ایران به کار گرفته شده است.
MOAB یک بار در جنگ استفاده شده است. در ۱۳ آوریل ۲۰۱۷، در طول دوره اول ریاست جمهوری ترامپ، یک GBU-43/B بر روی یک مجموعه تونل در استان ننگرهار در شرق افغانستان انداخته شد و ادعا شد که زیرساخت‌های داعش خراسان را هدف قرار داده است.
دولت آمریکا در آن زمان اعلام کرد که این حمله تقریبا ۹۰ شبه‌نظامی داعش خراسان را کشته است. ارزیابی واقعی خسارات نبرد همچنان محرمانه باقی ماند.
آنچه تایید شد این است که یک انفجار بسیار بزرگ در یک منطقه کوهستانی در شرق افغانستان رخ داده است.
تاثیر استراتژیک بر ظرفیت عملیاتی داعش خراسان در منطقه، در بهترین حالت، مبهم بود، چرا که این سازمان در ماه‌ها و سال‌های پس از آن به حملات خود ادامه داده است.
آن یک حمله، علیه یک شبکه تونلی محافظت نشده در زمین نرم در منطقه‌ای بدون پدافند هوایی،کل تاریخ عملیاتی این سلاح است.
«سلاح شگفت‌انگیز» فقط برای یک نمایش است
طبق گزارش‌ها، هدف مورد بررسی، یعنی کوه کلنگ در رشته کوه کرکس در مرکز ایران است و تاسیسات دفن شده در زیر آن، طبق گزارش‌ها، زیر بیش از ۱۰۰ متر گرانیت سخت قرار دارد.
اینکه گفته شود یک سلاح انفجاری هوایی، هر چقدر هم بزرگ، می‌تواند چنین هدفی را تهدید کند، در واقع درک نادرستی از فیزیک مسئله در ابتدایی‌ترین سطح است.
حتی با کنار گذاشتن اهداف زیرزمینی مستحکم، MOAB هیچ مزیت مادی در برابر هیچ هدف سطحی متعارفی ارائه نمی‌دهد.
MOAB مجموعه اهداف را گسترش نمی‌دهد. قابلیتی اضافه نمی‌کند و فقط جلوه‌ای نمایشی به آن می‌بخشد.
یک واقعیت عملیاتی دیگر وجود دارد که تقریبا هیچ توجهی در روایت رسانه‌های فعلی آمریکا به آن نمی‌شود.
تأیید شده است که GBU-43/B فقط توسط خانواده هواپیماهای باری C-130 قابل حمل است. پرواز چنین سکویی به حریم هوایی مورد مناقشه ایران، یک ملاحظه برنامه‌ریزی جزئی نیست و مشکلات عملیاتی قابل توجهی را ایجاد می‌کند.
آنچه روایت فعلی MOAB بیشترین شباهت را به آن دارد، یک فرآیند برنامه‌ریزی نظامی جدی نیست. این روایت شبیه دکترین Wunderwaffe یا همان «سلاح شگفت‌انگیز» آلمان در اواخر جنگ است.
رهبری آلمان نازی تحت فشار فزاینده در مواجهه با یک موقعیت استراتژیک غیرقابل پیروزی به اعلام سلاح‌های جدید خارق‌العاده‌ای روی آورد که حتی یک روز هم نتیجه استراتژیک را تغییر ندادند.
عملکرد سیاسی MOAB برای کنترل اوضاع و جبران استراتژی شکست‌خورده
عملکرد «سلاح شگفت‌انگیز» در درجه اول نظامی نیست؛ سیاسی است و به مخاطبان داخلی و یک اتحاد متزلزل می‌گوید که هنوز گزینه‌هایی وجود دارد، ابزارهای جدید قدرت در دسترس هستند، و اوضاع به آن بدی که به نظر می‌رسد نیست.
حقیقت ماجرا این است که وقتی استراتژی شکست می‌خورد، نمایش جای خالی را پر می‌کند.
دولت ترامپ در حال انجام جنگی است که از منافع استراتژیک آمریکا ناشی نشده است.
این کشور برای پیشبرد اهداف رژیم صهیونیستی و جاه‌طلبی‌های توسعه‌طلبانه‌اش وارد جنگ تجاوزکارانه شد، متحمل خسارات و شرمساری‌های قابل توجهی شده است و اکنون در حالی به انتخابات میان‌دوره‌ای نزدیک می‌شود که مردم هنوز تصویر روشنی از پیروزی خود دریافت نکرده‌اند.
در همین چارچوب، داستان بمب‌های مادر به عنوان یک کمپین مدیریت اطلاعات، برای ترسیم تصویری از یک ارتش قوی آمریکایی، کاملا منطقی به نظر می‌رسد، در حالی که حقیقت چیز دیگری است.
یک نکته دیگر هم هست که ارزش بیان صریح دارد. حتی اگر از بمب مادر استفاده شود، حتی اگر یک هواپیمای سی-۱۳۰ به حریم هوایی ایران نفوذ کند، سلاح را بر فراز کوه‌کلنگ رها کند و بزرگترین انفجار متعارف دیده شده در منطقه را ایجاد کند، ایران مجبور به پاسخ خواهد شد.
نه به این دلیل که این حمله به چیزی با اهمیت نظامی آسیب رسانده است. یک حمله بزرگ که به هدف اعلام شده خود نرسد، جنگ را پایان نمی‌دهد.
این حمله ساعت تشدید را از نو تنظیم می‌کند و تهران مجبور خواهد شد واکنش نشان دهد؛ همانطور که بارها نشان داده است که ابزار و اراده انجام این کار را دارد.
MOAB یک بمب بسیار بزرگ است، اما در شرایط فعلی، این یک وسیله نمایشی است، برای یک مصاحبه مفید است، برای یک کمپین خبری مفید است و اساسا برای هر اتفاقی که ۱۰۰ متر زیر سطح یک کوه گرانیتی در مرکز ایران رخ می‌دهد، بی‌فایده است.