روزنامه واشنگتنپست در تحلیلی درباره راهبرد جدید دولت دونالد ترامپ علیه ایران مینویسد آمریکا پس از شش ماه حملات بینتیجه و تلاشهای ناموفق برای رسیدن به توافق، به سمت مهار اقتصادی ایران رفته است؛ اما تجربه طولانی ایران در دور زدن تحریمها، همراه با وابستگی آمریکا به همکاری چین و محدودیتهای خود سیاست تحریمی، میتواند اجرای این راهبرد را با مشکل جدی روبهرو کند.
مهمترین محورهای این یادداشت به شرح زیر است:
1- ایران بلد است تحریم را دور بزند
ایران طی دههها تحریم، شبکهها و روشهای پیچیدهای برای دور زدن محدودیتهای مالی و تجاری ایجاد کرده است. به همین دلیل، اجرای یک سیاست «بدون نشت» آنطور که اسکات بسنت وعده داده، بسیار دشوار خواهد بود.
2- چین پاشنه آشیل تحریمهاست
اجرای واقعی تحریمهای جدید مستلزم درگیر شدن آمریکا با چین، بزرگترین خریدار نفت ایران است. واشنگتن تاکنون بیشتر سراغ پالایشگاهها و واسطههای مستقل رفته و از برخورد مستقیم با بانکهای بزرگ و شرکتهای دولتی چین خودداری کرده است.
3- اگر چین کوتاه نیاید، «روز D اقتصادی» توخالی میشود
واشنگتن برای بستن مسیرهای صادراتی ایران به همکاری چین نیاز دارد. اگرشی جینپینگ در سفر ماه آینده به واشنگتن بدون تعهد جدی برای کاهش خرید نفت ایران از آمریکا خارج شود، تهدیدهای بسنت اعتبار خود را از دست خواهد داد.
4- تحریم، جنگی بدون نقطه پایان است
«روز D اقتصادی» برخلاف نام جنگیاش، هدف روشنی مانند تسلیم بیقیدوشرط دشمن ندارد. فشار اقتصادی یک فرایند طولانی است، نه حملهای که با یک ضربه به نتیجه برسد؛ بنابراین واشنگتن برای موفقیت آن باید خود را برای یک ماراتن اقتصادی آماده کند، نه یک پیروزی سریع.
5- فشار بیشتر میتواند واکنش نظامی ایران را به دنبال داشته باشد
هرچه حلقه فشار اقتصادی تنگتر شود، احتمال دارد تهران برای شکستن این فشار به اقدامات نظامی متوسل شود. در این صورت، ترامپ با یک معضل دشوار روبهرو خواهد شد: باید به حملات ایران پاسخ دهد، اما نباید اجازه دهد هر واکنش تهران، آمریکا را دوباره وارد یک جنگ گسترده و بیپایان کند.
6- جمعبندی
آنچه دولت ترامپ «روز D اقتصادی» مینامد، بیش از آنکه یک ضربه نهایی به اقتصاد ایران باشد، آغاز یک کارزار طولانی برای مهار ایران است. اما واشنگتن برای موفقیت این سیاست با دو مانع اساسی روبهروست: ایران در طول دههها تحریم، راههای دور زدن آنها را آموخته و چین نیز همچنان مهمترین خریدار نفت ایران است. حتی در صورت اجرای موفق تحریمها نیز تضمینی وجود ندارد که فشار اقتصادی به تغییر رفتار یا فروپاشی حکومت منجر شود.