مراکش امروز صحنه یک دوگانگی عمیق و آشکار است: از یک سو، هنوز نوای اذان از مناره ۷۰ متری مسجد ۹۰۰ ساله «الکتیبه» به گوش میرسد؛ مسجدی که در نزدیکی بازار کتابفروشان شهر قرار دارد و نامش از همین بازار گرفته شده است. مردم مسلمان مراکش همان مسلمانان خواهان استقلال و ظلمستیزی هستند که از زمان ورود اشغالگران صهیونی به بیتالمقدس، حامی سرسخت مردم فلسطین بوده و همچنان هستند. از سوی دیگر، حکومت مراکش کمکم دارد یکی میشود مثل حکومتهای عرب حاشیه جنوبی خلیج فارس؛ سرسپرده استعمارگران آمریکایی ـ صهیونیستی و در تکاپو برای برقراری صلح و رابطه با رژیم اشغالگر. این دوگانگی دولت ـ ملت، که نمونههای مشابه آن را در سایر کشورهای منطقه نیز میتوان دید، نشان میدهد که عادیسازی روابط با رژیم صهیونیستی نه یک خواست مردمی، بلکه پروژهای تحمیلی از بالا است که با مقاومت جامعه مدنی، هنرمندان، ورزشکاران و دانشگاهیان روبهرو شده است.
داغترین مصداق عمیقشدن فاصله میان مردم و دولت مراکش، جشنواره فرهنگی ـ هنری «استر و سلما» است که از ۱۶ مهر در شهر بندری صویره آغاز شده و تا ۱۹ مهر ادامه دارد. کارزار مردمی «MACBI» که خود را شریک کارزار فلسطینی تحریم دانشگاهی و فرهنگی رژیم صهیونیستی «PACBI» معرفی میکند، از هنرمندان و شرکتکنندگان خواسته است از حضور در این رویداد انصراف دهند. این جشنواره از سوی انجمن «استر و سلما» با همکاری انجمن «الصویره ـ موکادور» برگزار میشود و «آندره آزولای»، از چهرههای برجسته حامی عادیسازی که در سال ۲۰۲۳ نشان افتخار ریاستی رژیم صهیونیستی را دریافت کرده بود، از بنیانگذاران انجمن برگزارکننده است. انتخاب «رونیت القبص»، بازیگر و کارگردان صهیونیست، بهعنوان چهره نمادین جشنواره و برگزاری میزگردهایی چون «زخمهای تبعید» با حضور «دونی شاربیت» استاد علوم سیاسی دانشگاه آزاد رژیم صهیونیستی، نشان میدهد که این رویداد در چارچوب عادیسازی روابط تعریف میشود. این در حالی است که دولت مراکش از سال ۲۰۲۰ روابط خود را با رژیم اشغالگر تحت لوای «پیمان ابراهیم» آغاز کرد و اخیراً نیز با امضای توافقی با حضور نماینده آمریکا، بر ارتقای روابط دیپلماتیک و تبادل سفیر توافق کرده است.
آنچه مراکش در ازای این توافق ننگین دریافت کرده، «بهرسمیت شناختهشدن حاکمیتش بر صحرای غربی» است؛ منطقهای ۲۶۶ هزار کیلومترمربعی که از سالها پیش محل اختلاف مراکش و الجزایر بوده است. الجزایر که هیچ رابطه رسمی با رژیم اشغالگر ندارد و آن را به رسمیت نمیشناسد، معتقد بود صحرای غربی باید مستقل شود و تقسیم آن بین همسایگان درست نیست. این اختلاف به بهانهای برای شعلهور شدن جنگ و درگیری مستمر بین دو کشور مسلمان الجزایر و مراکش تبدیل شد؛ در حالی که پیش از این باهم دوست بودند و جبهه واحدی علیه استعمارگران و اشغالگران صهیونیستی داشتند. در چنین شرایطی، گروههای مقاومت فلسطین ارتقای روابط مراکش و رژیم صهیونیستی را «پاداشی سیاسی برای دشمن صهیونیستی به خاطر جنایاتش» عنوان کرده و هیئت انصارالنبی آن را «خنجری بر پیکر غزه و قدس» دانسته است. تشکل مراکشی هماهنگی «مقاومت در برابر صهیونیسم و عادیسازی روابط» نیز تأکید کرده است که «فلسطین ابزار چانهزنی نیست و عادیسازی روابط نیز سرنوشتی نیست که بتوان آن را به ملتها تحمیل کرد.» در نهایت، آنچه از این تحلیل برمیآید آن است که اگرچه دولت مراکش در مسیر عادیسازی گام برداشته، اما مردم این کشور — از عموم مسلمانان تا هنرمندان و ورزشکاران — همچنان پای آرمان فلسطین ایستادهاند و همانگونه که در جام جهانی ۲۰۲۲ قطر با اهتزاز پرچم فلسطین نشان دادند، هویت اسلامی و حمایت از ملت فلسطین بخشی جداییناپذیر از وجدان جمعی مراکش است.