شکست «دکترین شوک» و بازگشت خشم به جای ترس
واقعه روستای «تِل» را میتوان نقطه عطفی در افول کارایی «دکترین شوک» توصیف کرد؛ راهبردی که رژیم صهیونیستی با استفاده از آن، از طریق ایجاد وحشت و تخریب گسترده، به دنبال تغییر واقعیتهای میدانی و القای تسلیم در میان فلسطینیان بود. با این حال، مقاومت مسلحانه و ایستادگی ساکنان روستا در برابر یورش شهرکنشینان و ارتش، نشان داد که ترسِ ناشی از سرکوب، دیگر پوششدهنده شکاف عمیق میان ظلم تحمیلشده و اراده فلسطینیان نیست. کارزار تنبیهیِ گستردهای که پس از این رویداد با بازداشت بیش از ۷۰ نفر و تخریب خانهها به راه افتاد، نهتنها امنیت خیالی را بازنگرداند، بلکه انباشت خشم را به سطحی بحرانی رساند که در آن، حتی یک درگیری کوچک میتواند به جرقهای برای یک خیزش فراگیر بدل شود.
ناکارآمدی محاسبات سیاسی نتانیاهو در برابر انفجار جمعی
در سطح سیاسی، ائتلاف افراطی نتانیاهو با واگذاری اختیارات به اسموتریچ و بنگویر، کرانه باختری را به صحنهای برای اجرای نقشههای الحاقی و ایجاد «آشوبِ برنامهریزیشده» تبدیل کرده است. هدفِ پنهان این استراتژی، ایجاد وضعیتی است که در آن فلسطینیان با هدف بقای روزمره، از هرگونه کنش سیاسی جمعی بازبمانند. اما این محاسبات با یک خطای بنیادین روبهرو شده است: «سلطه نظامی، کنترل واقعی نیست». آمار تکاندهنده بیش از یکهزار و ۱۸۰ شهید و ۲۴ هزار بازداشتی در دو سال اخیر، هرچند آتشِ مقاومت را در ظاهر فروکش کرده، اما بذرِ یک انتفاضه جدید را در خاکهای آتشزده این منطقه کاشته است. نتانیاهو که برای بقای ائتلاف خود به دنبال تشدید تنش است، در واقع در حال قمار با آتش یک انفجار جمعی است که محدود به جغرافیای کرانه باختری نخواهد ماند.
کرانه باختری در آستانه یک انفجار قریبالوقوع
نکته کلیدی در تحلیل وضعیت کنونی، عبور از مرحله «شوک و وحشت» به مرحله «خشم سازماننیافته» است که به دنبال یک کاتالیزورِ قدرتمند میگردد. یورشهای اخیر شهرکنشینان به مسجدالاقصی و تحریکات مکرر بنگویر در این مکان مقدس، دقیقاً همان کاتالیزورهای تاریخی هستند که پیشتر در سالهای ۲۰۰۰ و ۲۰۲۱ موجب فوران انتفاضه شدند. در این شرایط، دامنه خشونت به حدی رسیده که دیگر برای پاسخگویی، نیازی به یک رویداد بزرگ وجود ندارد؛ بلکه یک اقدام تحریکآمیز در یک روستا، اردوگاه یا مسجد، کافی است تا تمامی عناصر فروخورده اعتراضات را به سطح بیاورد. اگر جامعه جهانی بهویژه نهادهای بینالمللی و کشورهای عربی به فوریت برای توقف کارزار سیستماتیکِ نسلکشی و الحاق اقدام نکنند، پرسش «آیا کرانه باختری قیام خواهد کرد»، به «چه زمانی و کجا این قیام آغاز میشود» تبدیل خواهد شد.