به اشتراک بگذارید

گزینه‌های دشوار ترامپ در رویارویی با ایران؛ چرا هیچ‌کدام ضمانتی برای پیروزی ندارند؟

افزایش حضور ناوهای هواپیمابر آمریکا در منطقه و رسیدن تعداد آنها به سه فروند، در حالی که برخی آن را نشانه احتمال ازسرگیری جنگ علیه ایران می‌دانند، نشان‌دهنده یک بن‌بست راهبردی است؛ ترامپ در برابر ایران با دو گزینه دشوار روبه‌روست: بازگشت به جنگ با هزینه‌های سنگین و بدون تضمین، یا ادامه محاصره اقتصادی و دریایی که آن هم نتوانسته است رفتار جمهوری اسلامی را تغییر دهد.

گزینه‌های دشوار ترامپ در رویارویی با ایران؛ چرا هیچ‌کدام ضمانتی برای پیروزی ندارند؟

گزینه نخست ترامپ، یعنی بازگشت به جنگ و ازسرگیری حملات نظامی، در محاسبات حتی خود آمریکایی‌ها نیز فاقد تضمین برای دستیابی به اهداف سیاسی است. گزارش نیویورک‌تایمز از بررسی سناریوی یک عملیات چندروزه و شدید علیه تأسیسات انرژی، هسته‌ای و زرادخانه موشکی ایران خبر داد، اما مقام‌های آمریکایی تأکید کرده‌اند که انتظار ندارند چنین حملاتی به فروپاشی حکومت ایران منجر شود. این یعنی واشنگتن خود نیز می‌داند که تغییر ساختار سیاسی ایران نیازمند فشار طولانی‌مدت است و بازگشت به جنگ، فقط چرخه‌ای از حمله، پاسخ متقابل و بی‌ثباتی منطقه‌ای را تکرار می‌کند. از سوی دیگر، نظرسنجی‌ها نشان می‌دهد ۵۵ درصد آمریکایی‌ها معتقدند جنگ با ایران ارزش هزینه‌های آن را نداشته است و متحدان منطقه‌ای مانند عربستان و ترکیه نیز در تماس با ترامپ، از او خواسته‌اند حملات نظامی را از سر نگیرد؛ موضوعی که بازگشت به جنگ را حتی از منظر روابط با متحدان نیز پرهزینه می‌کند.

بُعد دیگر این معادله، به گزینه دوم یعنی ادامه محاصره دریایی و فشار اقتصادی بازمی‌گردد. آمریکا امیدوار است با جلوگیری از صادرات نفت، اعمال تحریم‌های جدید و محدود کردن مسیرهای تجاری و مالی، اقتصاد ایران را فرسوده کرده و تهران را به پذیرش خواسته‌های خود وادار کند. اما تجربه تاریخی نشان می‌دهد که تحریم و محاصره، حتی در شدیدترین شکل خود، لزوماً به فروپاشی ساختار سیاسی کشورها منجر نمی‌شود. واشنگتن‌پست گزارش داد که ارزیابی‌های سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا نشان می‌دهد ایران برای مقابله با آثار محاصره، چند ماه ذخایر غذایی و سوخت در اختیار دارد. همچنین بلال ی. صعب، پژوهشگر ارشد چتم‌هاوس، هشدار داده است که فشار بیش از اندازه ممکن است تهران را به واکنش نظامی وادار کند و بحران را دوباره به نقطه آغاز بازگرداند؛ بنابراین، ادامه محاصره نیز برای ترامپ بدون هزینه نخواهد بود و می‌تواند به گسترش درگیری به زیرساخت‌های انرژی و مسیرهای کشتیرانی منطقه منجر شود.

در نهایت، آنچه این بن‌بست را پیچیده‌تر می‌کند، هزینه‌های پنهان و بلندمدت هر دو گزینه است. حفظ حضور گسترده نظامی آمریکا در منطقه، استقرار ناوهای هواپیمابر و تأمین امنیت کشتیرانی، به منابع مالی و تسلیحاتی قابل‌توجهی نیاز دارد و واشنگتن‌پست هزینه تداوم این حضور را ده‌ها میلیارد دلار اضافی برآورد کرده است. از سوی دیگر، محاصره طولانی‌مدت، خطر گسترش درگیری به زیرساخت‌های انرژی و مسیرهای کشتیرانی منطقه را افزایش می‌دهد؛ موضوعی که کشورهای عربی حوزه خلیج فارس نیز از پیامدهای آن متضرر خواهند شد. بنابراین، ترامپ در شرایط فعلی با یک بن‌بست راهبردی سخت در رویارویی با ایران مواجه شده که راه خروج از آن را هم بلد نیست؛ بن‌بستی که نشان می‌دهد قدرت نظامی و فشار اقتصادی، به‌تنهایی نمی‌تواند اراده یک ملت را در هم بشکند و معادلات غرب آُسیا را به نفع واشینگتن تغییر دهد.

پربازدیدترین