اظهارات سرلشکر محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، مبنی بر اینکه در صورت حمله جدید آمریکا، ایران تنها به هدف قرار دادن پایگاههای نزدیک اکتفا نخواهد کرد و پایگاههای دوردست، از جمله در اروپا و جزایر راهبردی را نیز مورد حمله قرار خواهد داد، نشاندهنده یک تغییر بنیادین در پارادایم بازدارندگی ایران است. این موضع در حالی مطرح میشود که فرماندهان ارشد ایران طی هفتههای اخیر اعلام کردهاند محدودیت برد موشکها را لغو کردهاند و سلاحهایی در اختیار دارند که میتوانند مواضع آمریکا در خارج از منطقه را نیز هدف قرار دهند. بر اساس گزارشها، پایگاههایی مانند لاریسا در یونان، آکروتیری در قبرس، میهایل در رومانی، رامشتاین در آلمان، فرفورد در انگلیس، ایستر در فرانسه، آویانو در ایتالیا و دیهگو گارسیا در اقیانوس هند، همگی در برد موشکهای بالستیک میانبرد و دوربرد ایران مانند سجیل و خرمشهر ۴ قرار دارند و میتوانند در فهرست اهداف اعلامی تهران قرار گیرند.
بُعد دیگر این معادله، به اهمیت راهبردی این پایگاهها و پیامدهای احتمالی هدف قرار گرفتن آنها برای آمریکا بازمیگردد. پایگاه رامشتاین در آلمان، بزرگترین پایگاه نظامی آمریکا در خارج از این کشور، نقش مهمی در حمایت از ترابری لجستیکی، فرماندهی هوایی و پشتیبانی عملیات فرامنطقهای دارد و از دست رفتن یا اختلال طولانیمدت در فعالیت آن میتواند هماهنگی بخشی از عملیات هوایی، ارتباطات پشتیبانی و جابهجایی نیرو و تجهیزات را دشوارتر کند. همچنین پایگاه دیهگو گارسیا در اقیانوس هند، از زیرساختهای هوایی و دریایی گستردهای برخوردار است و امکان پشتیبانی از بمبافکنهای راهبردی و شناورهای نظامی را فراهم میکند؛ آسیب جدی به این پایگاه میتواند بخشی از ظرفیت پشتیبانی هوایی و دریایی آمریکا را محدود کند. در واقع، هدف قرار گرفتن این پایگاهها نهتنها خسارت فیزیکی، بلکه ضربه به عمق راهبردی و شبکه فرماندهی و کنترل واشینگتن محسوب میشود.
در نهایت، آنچه این تحول را به یک پرونده راهبردی تبدیل میکند، تغییر در محاسبات بازدارندگی و افزایش هزینههای هرگونه ماجراجویی نظامی برای آمریکا است. ایران با لغو محدودیت برد موشکها و تأکید بر پاسخ بدون محدودیت جغرافیایی، در عمل توانسته است معادله «حمله از هر نقطه، پاسخ از هر نقطه» را تثبیت کند و دامنه تهدید را از غرب آُسیا به اروپا و فراتر از آن گسترش دهد. این وضعیت، آمریکا را با یک دوراهی دشوار مواجه کرده است: از یک سو، ادامه تهدید و فشار نظامی میتواند به هدف قرار گرفتن پایگاههای حیاتی آن در سراسر جهان منجر شود و از سوی دیگر، عقبنشینی از این سیاستها ممکن است به عنوان نشانه ضعف تفسیر شود. در چنین شرایطی، به نظر میرسد که مهمترین تحول پیشرو نه صرفاً در مشخصات فنی موشکها، بلکه در تغییر محاسبات راهبردی ایران درباره دامنه و ماهیت پاسخ به تهدیدات باشد؛ تحولی که میتواند معادلات امنیتی غرب آُسیا و جهان را به شکلی بنیادین تغییر دهد.