در تیرماه ۱۳۸۳، مجموعه باستانی پاسارگاد بهعنوان پنجمین اثر ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسید. این محوطه که در استان فارس و در ۱۳۰ کیلومتری شمال شیراز واقع شده است، نخستین پایتخت امپراتوری هخامنشی بود که توسط کوروش بزرگ در قرن ششم پیش از میلاد بنا نهاده شد. پاسارگاد تنها بهدلیل آرامگاه کوروش بزرگ شهرت ندارد، بلکه بهعنوان یکی از برجستهترین نمونههای برنامهریزی شهری، معماری سلطنتی، باغآرایی ایرانی و شکلگیری اندیشه دولت در جهان باستان شناخته میشود. یونسکو این مجموعه را بر اساس چهار معیار فرهنگی (i)، (ii)، (iii) و (iv) در فهرست خود جای داد که از جمله آنها میتوان به «نخستین بیان برجسته معماری سلطنتی هخامنشی» و «نمونهای استثنایی از تمدن هخامنشی در ایران» اشاره کرد.
ثبت پاسارگاد در یونسکو، که با اکثریت صد در صد آرا در نشست سال ۲۰۰۴ (۱۳۸۳) در چین به انجام رسید， گامی بلند در معرفی اندیشه، معماری و دولتسازی ایرانی به جهانیان بود. این مجموعه با وسعتی حدود ۱۹۰ کیلومتر مربع، شامل بناهایی همچون آرامگاه کوروش، کاخ بارعام، کاخ اختصاصی، دروازه ورودی و باغ شاهی است که بهعنوان نخستین نمونه از سبک باغ ایرانی (چهار باغ) شناخته میشود.
اکنون و در آستانه چهلوهشتمین اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو که از ۲۹ تیر تا ۷ مرداد ۱۴۰۵ (۲۰ تا ۲۹ ژوئیه ۲۰۲۶) به مدت ۱۰ روز در شهر بوسان کره جنوبی برگزار خواهد شد، جایگاه پاسارگاد بهعنوان یکی از گنجینههای ارزشمند میراث جهانی ایران، بار دیگر در کانون توجه قرار میگیرد.