به اشتراک بگذارید

جرف‌النصر؛ آزمون هوشمندی مقاومت عراق در برابر توطئه آشوب

تحولات جرف‌النصر نشان داد مقاومت عراق با ترجیح مصالح کلان ملی بر ملاحظات تشکیلاتی، توانست از تبدیل اختلاف با دولت به رویارویی داخلی جلوگیری کند؛ اقدامی که در معادلات پیچیده منطقه‌ای، اهمیت راهبردی دارد.

جرف‌النصر؛ آزمون هوشمندی مقاومت عراق در برابر توطئه آشوب

بحران جرف‌النصر را باید فراتر از اختلاف بر سر کنترل یک پایگاه نظامی و در چارچوب تلاش‌ها برای تغییر معادله امنیتی عراق و محدودسازی نقش گروه‌های مقاومت ارزیابی کرد. این منطقه که پیش‌تر یکی از کانون‌های مهم مقابله با داعش و آزادسازی مناطق راهبردی عراق بود، اکنون به عرصه‌ای برای آزمودن مناسبات دولت مرکزی با نیروهای مقاومت تبدیل شد. فشار برای تخلیه این پایگاه، هم‌زمان با طرح مطالبات مربوط به خلع سلاح گروه‌های مقاومت و فشارهای آمریکا بر دولت بغداد، این نگرانی را تقویت کرد که پرونده امنیتی جرف‌النصر به ابزاری برای تضعیف جایگاه سیاسی و نظامی مقاومت در ساختار عراق تبدیل شود. از این منظر، اهمیت این بحران نه صرفاً در جابه‌جایی نیروها، بلکه در پیامدهای احتمالی آن برای آینده معادلات قدرت و استقلال تصمیم‌گیری امنیتی عراق نهفته بود.

در چنین شرایطی، مهم‌ترین مؤلفه در مدیریت بحران، نحوه رفتار کتائب حزب‌الله و دیگر گروه‌های مقاومت بود. پذیرش ترتیبات بازآرایی نیروها و واگذاری مسئولیت امنیتی جرف‌النصر به نیروهای دولتی، بدون ورود به تقابل نظامی، نشان‌دهنده اولویت‌دادن به ثبات داخلی و جلوگیری از شکل‌گیری شکاف در جبهه سیاسی و امنیتی عراق بود. این رویکرد را می‌توان نوعی خویشتنداری راهبردی دانست؛ زیرا مقاومت با وجود مخالفت با فشارهای سیاسی و امنیتی، از تبدیل اختلاف به بحرانی فراگیر که می‌توانست زمینه مداخله و بهره‌برداری بازیگران خارجی را فراهم کند، جلوگیری کرد. در واقع، حفظ انسجام داخلی عراق و جلوگیری از درگیری میان نیروهایی که پیش‌تر در مقابله با داعش نقش‌آفرینی کرده بودند، در این مقطع اهمیتی فراتر از حفظ یک موقعیت نظامی داشت.

از سوی دیگر، تحولات جرف‌النصر نشان داد که قدرت مقاومت تنها به ظرفیت نظامی و میدانی آن محدود نیست، بلکه توانایی مدیریت بحران، تعامل سیاسی و جلوگیری از تحمیل سناریوهای پرهزینه نیز بخشی از مؤلفه‌های قدرت آن محسوب می‌شود. رایزنی‌های سیاسی و میانجی‌گری برای دستیابی به توافق میان دولت، رهبران چارچوب هماهنگی و گروه‌های مقاومت، مانع از آن شد که اختلاف موجود به رویارویی گسترده داخلی تبدیل شود. اگر هدف فشارهای خارجی، قرار دادن مقاومت در برابر دولت مرکزی و تضعیف مشروعیت آن از طریق ایجاد شکاف داخلی باشد، عبور مسالمت‌آمیز از بحران جرف‌النصر را می‌توان ناکامی این سناریو در مرحله نخست ارزیابی کرد. با این حال، این پرونده نشان می‌دهد که چالش اصلی مقاومت عراق همچنان حفظ جایگاه و ظرفیت بازدارندگی خود، در کنار مدیریت مناسبات با دولت مرکزی و جلوگیری از تبدیل اختلافات داخلی به فرصت مداخله قدرت‌های خارجی است.

پربازدیدترین