به اشتراک بگذارید

چشم‌انداز ۲۰۳۰ در آستانه فروپاشی؛ سرمایه‌گذاری در گرو امنیت

حضور و نفوذ اقتصادی آمریکا در صنعت انرژی عربستان، به‌ویژه از طریق سرمایه‌گذاری‌های کلان در شرکت آرامکو، در شرایطی که تنش‌ها در غرب آُسیا به شدت افزایش یافته و تهدیدهای حملات متقابل ایران و یمن علیه زیرساخت‌های حیاتی منطقه جدی شده است، به یک قمار پرهزینه و پرخطر برای واشینگتن و سرمایه‌گذاران آمریکایی تبدیل شده است.

چشم‌انداز ۲۰۳۰ در آستانه فروپاشی؛ سرمایه‌گذاری در گرو امنیت

حضور اقتصادی آمریکا در صنعت انرژی عربستان، به‌ویژه از طریق قراردادهای کلان با شرکت آرامکو، در سال‌های اخیر به یکی از ارکان سیاست خارجی واشینگتن در منطقه تبدیل شده است. در جریان سفر ترامپ به عربستان در مه ۲۰۲۵، آرامکو ۳۴ قرارداد به ارزش ۹۰ میلیارد دلار با شرکت‌های آمریکایی امضا کرد و پیش‌تر نیز در سال ۲۰۱۷، قراردادهای ۵۰ میلیارد دلاری با شرکت‌های آمریکایی منعقد شده بود. این همکاری‌ها با هدف جذب فناوری و سرمایه آمریکایی، توسعه صنعت نفت و گاز عربستان و بومی‌سازی تجهیزات نفتی انجام شده است. همچنین شرکت‌های بلک‌راک و ونگارد در نیمه اول ۲۰۲۶ سرمایه‌گذاری خود در سهام آرامکو را به بالاترین سطح از زمان عرضه این شرکت در بورس رساندند. اما این سرمایه‌گذاری‌های گسترده، در شرایطی صورت می‌گیرد که تهران هشدار داده است در صورت هدف قرار گرفتن زیرساخت‌های حیاتی خود، منافع و دارایی‌های اقتصادی طرف‌های مقابل نیز از پاسخ متقابل در امان نخواهند بود؛ موضوعی که می‌تواند دامنه خسارت‌های جنگ را از میدان‌های نظامی فراتر برده و سرمایه‌گذاری‌های چندمیلیارددلاری شرکت‌های آمریکایی در صنعت انرژی کشورهای عربی را با تهدیدی جدی مواجه کند.

بُعد دیگر این معادله، به آسیب‌پذیری زیرساخت‌های آرامکو در برابر حملات هم‌زمان ایران و یمن بازمی‌گردد. نیروهای انصارالله در سه ماه اخیر و هم‌زمان با آغاز دور تازه درگیری‌ها با عربستان، ده‌ها حمله علیه تأسیسات و دارایی‌های این شرکت انجام داده‌اند و رهبران یمن هشدار داده‌اند که از این پس همه زیرساخت‌ها و شهرک‌های عربستان در بانک اهداف نیروهای مسلح یمن قرار خواهند گرفت. در پی این حملات، برخی رسانه‌ها از خروج چند میلیارد دلار سرمایه از عربستان به‌ویژه از بازار سهام این کشور خبر داده‌اند و میزان فروش سهام شرکت‌های سعودی از سوی سرمایه‌گذاران خارجی، به‌ویژه سهام آرامکو، از ابتدای سپتامبر تا ۱۵ اکتبر به حدود ۱.۹ میلیارد دلار رسیده است. این وضعیت نشان می‌دهد که سرمایه‌گذاران خارجی معمولاً مناطقی را برای سرمایه‌گذاری انتخاب می‌کنند که از امنیت و ثبات کافی برخوردار باشند و سرمایه‌گذاری در بخش انرژی عربستان، با توجه به تهدیدهای امنیتی موجود، می‌تواند به قماری پرهزینه تبدیل شود و میلیاردها دلار از سرمایه آمریکایی‌ها را به باد دهد.

در نهایت، آنچه این معادله را پیچیده‌تر می‌کند، پیامدهای اقتصادی و راهبردی این وضعیت برای عربستان و برنامه‌های بلندپروازانه محمد بن‌سلمان است. عربستان حدود ۶۰ درصد از درآمد خود را از نفت خام تأمین می‌کند و قصد دارد تا سقف یک تریلیون دلار در پروژه‌های مرتبط با چشم‌انداز ۲۰۳۰ هزینه کند. اما در شرایطی که تنش‌ها در منطقه به شدت افزایش یافته و احتمال وقوع دور سوم درگیری میان ایران و آمریکا و تمرکز آن بر زیرساخت‌های حیاتی وجود دارد، نگرانی‌ها درباره پیامدهای اقتصادی و امنیتی آن نیز افزایش یافته است. اگر حملات احتمالی ایران و نیروهای یمنی به‌طور هم‌زمان زیرساخت‌های حیاتی آرامکو را هدف قرار دهد، اقتصاد عربستان با فشار و خسارت سنگینی روبه‌رو خواهد شد و چرخه پترودلار نیز مختل می‌شود. چنین وضعیتی روند اجرای پروژه‌های محمد بن‌سلمان در چارچوب چشم‌انداز ۲۰۳۰ را با اختلال مواجه می‌کند و می‌تواند بلندپروازی ریاض برای تبدیل شدن به قطب نخست اقتصادی منطقه را نیز با چالشی جدی روبه‌رو سازد. در واقع، سرمایه‌گذاری در آرامکو که در سیبل حملات خواهد بود، در شرایط کنونی می‌تواند به ماجراجویی پرهزینه‌ای برای سرمایه‌گذاران خارجی تبدیل شود و میلیاردها دلار از سرمایه آمریکایی‌ها را به خطر بیندازد.

پربازدیدترین