سیل و بارندگیهای شدید در غزه، ابعاد فاجعهبار وضعیت انسانی این منطقه را آشکارتر کرده است. بر اساس گزارشها، دستکم ۷۰ هزار چادر محل اسکان آوارگان در پی بارندگیهای شدید دچار آبگرفتگی شده و در برخی اردوگاهها ارتفاع آب به ۳۰ تا ۴۰ سانتیمتر رسیده است. نیروهای دفاع مدنی غزه در ۱۰ ساعت حدود ۱۵۰۰ تماس اضطراری از سوی خانوادههای گرفتار در سیلاب دریافت کردهاند و بسیاری از خانوادهها با خیس شدن تشکها، پتوها، لباسها و مواد غذایی، عملاً امکان ادامه زندگی در چادرهایشان را از دست دادهاند. بر اساس ارزیابی دفتر هماهنگی امور بشردوستانه سازمان ملل، حدود ۹۵۰ هزار آواره فلسطینی در مناطقی زندگی میکنند که در معرض خطر سیلاب قرار دارند و بیش از ۴۰۰ هزار نفر نیز در مناطق با خطر بالای آبگرفتگی ساکن هستند. این وضعیت در شرایطی رخ میدهد که بیش از یک میلیون و ۵۰۰ هزار آواره فلسطینی زمستان دیگری را در چادرهای فرسوده سپری میکنند و سازمان بینالمللی مهاجرت اعلام کرده است که بیش از نیمی از چادرهای موجود فرسوده هستند و توانایی محافظت از خانوادهها در برابر بارندگی و سرمای زمستان را ندارند.
بُعد دیگر این فاجعه، به تخریب گسترده زیرساختهای شهری غزه و ناتوانی در مدیریت سیلاب بازمیگردد. بر اساس اطلاعات شهرداری غزه، حدود ۱۵ کیلومتر از خطوط انتقال آبهای سطحی و ۲۱۲ کیلومتر از شبکه فاضلاب آسیب دیده و هشت ایستگاه پمپاژ و سه حوضچه اصلی جمعآوری آبهای بارندگی از مدار فعالیت خارج شدهاند. حسنی مهنا، سخنگوی شهرداری غزه، اعلام کرده است که ظرفیت باقیمانده شبکه برای مدیریت آب باران، حتی در بهترین شرایط، از ۲۰ درصد ظرفیت مورد نیاز فراتر نمیرود. همچنین حدود ۴۴ هزار فلسطینی در ساختمانهایی زندگی میکنند که از نظر سازهای ناایمن هستند و بیش از ۲ هزار ساختمان تنها در شهر غزه در معرض خطر فروریختن قرار دارند. در همین حال، مقامهای فلسطینی، رژیم صهیونیستی را به جلوگیری از ورود خانههای پیشساخته، تجهیزات اسکان و مصالح ساختمانی متهم کردهاند؛ بر اساس مفاد توافق آتشبس، ورود ۶۰ هزار واحد مسکونی سیار و ۲۰۰ هزار چادر به غزه پیشبینی شده بود، اما تاکنون تنها ۲۰ هزار چادر اجازه ورود پیدا کردهاند و واحدهای مسکونی سیار نیز در سمت مصری مرز باقی ماندهاند.
در نهایت، آنچه این بحران را به یک فاجعه انسانی تمامعیار تبدیل میکند، ناکارآمدی سازوکارهای سیاسی و بینالمللی در مدیریت وضعیت است. کمیته ملی اداره غزه که در چارچوب توافق شرمالشیخ و با هدف مدیریت امور غیرنظامی، احیای خدمات عمومی و فراهم کردن مقدمات بازسازی تشکیل شد، تاکنون نتوانسته انتظارات ایجادشده را برآورده کند و در تأمین سرپناه، احیای زیرساختها و رفع نیازهای فوری آوارگان نقش مؤثری ایفا کند. شورای صلح نیز که با محوریت دونالد ترامپ و با هدف نظارت بر اجرای آتشبس، تثبیت شرایط امنیتی و هدایت روند بازسازی غزه تشکیل شد، تاکنون دستاورد ملموسی متناسب با وعدههای خود نداشته است. در واقع، مردم غزه همچنان میان ویرانیهای جنگ، محاصره و ناکارآمدی سازوکارهای سیاسی و بینالمللی گرفتارند و هزینه تعلل و بیعملی این نهادها را با جان و زندگی خود میپردازند. اگر حملات احتمالی ایران و نیروهای یمنی بهطور همزمان زیرساختهای حیاتی منطقه را هدف قرار دهد، این بحران میتواند ابعاد گستردهتری به خود بگیرد و ثبات کل غرب آُسیا را با چالش جدی مواجه کند.