به اشتراک بگذارید

از حبس ابد تا فرماندهی میدان؛ روایت مردی که تسلیم نشد

یحیی سنوار برای صهیونیست‌ها فقط یک فرمانده حماس نبود؛ او چهره‌ای بود که از دل زندان‌های این رژیم بیرون آمد، سال‌ها ساختار امنیتی و سیاسی دشمن خود را مطالعه کرد و سرانجام به یکی از طراحان اصلی عملیات ۷ اکتبر ۲۰۲۳ تبدیل شد؛ عملیاتی که بزرگ‌ترین شکست امنیتی تاریخ رژیم صهیونیستی لقب گرفت و سرانجام شهادت او در میدان نبرد، به شکل‌گیری روایتی تازه از مقاومت و ایستادگی در میان هوادارانش کمک کرد.

از حبس ابد تا فرماندهی میدان؛ روایت مردی که تسلیم نشد

یحیی سنوار در سال ۱۹۶۲ در اردوگاه خان‌یونس در جنوب نوار غزه به دنیا آمد و خانواده‌اش از آوارگان فلسطینی جنگ ۱۹۴۸ بودند. او در دانشگاه اسلامی غزه تحصیل کرد و از سال‌های جوانی وارد فعالیت‌های سیاسی و تشکیلاتی شد. سنوار در سال ۱۹۸۸ بازداشت شد و دادگاه رژیم صهیونیستی او را به چهار بار حبس ابد محکوم کرد و حدود ۲۲ سال از عمر خود را در زندان‌های اشغالگران گذراند. اما زندان برای سنوار تنها محل حبس نبود؛ به گزارش گاردین، او در دوران اسارت زبان عبری را آموخت و روزنامه‌ها، کتاب‌ها و سیاست داخلی رژیم صهیونیستی را مطالعه کرد. به این ترتیب، تلاش اسرائیل برای حذف و مهار یکی از چهره‌های تشکیلاتی فلسطین، به فرصتی برای آشنایی او با جامعه، سیاست و ساختار امنیتی دشمن تبدیل شد. سنوار در سال ۲۰۱۱ در چارچوب مبادله بیش از هزار زندانی فلسطینی با گیلعاد شالیط آزاد شد و در سال ۲۰۱۲ به دفتر سیاسی حماس راه یافت و در سال ۲۰۱۷ به ریاست این دفتر رسید. پس از شهادت اسماعیل هنیه در تهران در ژوئیه ۲۰۲۴ نیز حماس سنوار را به ریاست دفتر سیاسی خود برگزید.

عملیات طوفان‌الاقصی در ۷ اکتبر ۲۰۲۳، مهم‌ترین نقطه عطف دوران فرماندهی سنوار بود. این عملیات با عبور نیروهای حماس از موانع مرزی، حمله به مواضع نظامی و شهرک‌های اسرائیلی و به اسارت گرفتن شمار زیادی از صهیونیست‌ها، دستگاه امنیتی این رژیم را غافلگیر کرد. خبرگزاری رویترز در گزارش خود درباره تحقیقات ارتش رژیم صهیونیستی از این حمله نوشت که دستگاه نظامی و اطلاعاتی این رژیم توانایی‌ها و مقاصد حماس را به‌شدت دست‌کم گرفته بود و در مأموریت حفاظت از غیرنظامیان شکست خورد. اهمیت سیاسی این شکست زمانی بیشتر شد که مشخص شد این ضربه در دوران بنیامین نتانیاهو وارد شده است؛ نخست‌وزیری که امنیت را یکی از مهم‌ترین دستاوردهای سیاسی خود معرفی می‌کرد. طوفان‌الاقصی نه‌تنها اعتبار دستگاه‌های اطلاعاتی رژیم صهیونیستی را زیر سؤال برد، بلکه ادعای نتانیاهو درباره توانایی مهار حماس و تأمین امنیت را نیز با بحرانی جدی مواجه کرد. نتانیاهو پس از شکست ۷ اکتبر، جنگی گسترده را با هدف اعلام‌شده نابودی حماس و بازگرداندن گروگان‌ها آغاز کرد، اما این جنگ در کنار ویرانی گسترده غزه، به بحرانی عمیق برای موقعیت سیاسی و بین‌المللی رژیم صهیونیستی تبدیل شد.

سنوار سرانجام در ۱۶ اکتبر ۲۰۲۴ در جریان درگیری با نیروهای اشغالگر در منطقه تل‌السلطان رفح به شهادت رسید. اهمیت نمادین شهادت او در این بود که پایان زندگی‌اش نه در یک جلسه سیاسی یا اتاق فرماندهی، بلکه در ساختمانی ویران‌شده در منطقه جنگی رقم خورد. بر اساس گزارش رویترز، نیروهای رژیم صهیونیستی در جریان یک درگیری با چند فرد مسلح، بدون آنکه در ابتدا هویت سنوار را تشخیص دهند، با او مواجه شدند و ارتش بعداً با بررسی شواهد، هویت او را تأیید کرد. تصاویر منتشرشده از آخرین لحظات او نشان می‌داد که سنوار با وجود جراحت شدید، در ساختمانی آسیب‌دیده باقی مانده بود و با پرتاب تکه‌ای چوب به سمت پهپاد واکنش نشان داد. این تصاویر در روایت هواداران فلسطینی سنوار به نمادی از حضور فرمانده در میدان تبدیل شد؛ فرمانده‌ای که پس از بیش از یک سال تعقیب، سرانجام در همان سرزمینی شهید شد که برای آن می‌جنگید. انتشار تصاویر لحظات پایانی سنوار از سوی ارتش رژیم صهیونیستی قرار بود پایان یکی از مهم‌ترین رهبران حماس را به نمایش بگذارد، اما تصاویر مردی زخمی در میان آوار که با دست آسیب‌دیده خود به سوی پهپاد چوب پرتاب می‌کند، در میان هواداران فلسطین معنایی کاملاً متفاوت پیدا کرد. سنوار به سرمایه‌ای نمادین برای مقاومت فلسطین تبدیل شد؛ سرمایه‌ای که حذف فیزیکی صاحب آن لزوماً به معنای پایان تأثیرگذاری‌اش نیست و تصاویر آخرین لحظاتش به روایتی ماندگار از ایستادگی تبدیل شده است که می‌تواند برای نسل‌های بعدی فلسطینیان الهام‌بخش باشد.

پربازدیدترین