در نگاه اول، «توافق دفاعی مشترک» ترکیه، عربستان سعودی و پاکستان چشمگیر به نظر میرسد. نمادگرایی در سراسر این توافق قابل مشاهده است. این پیمان نهتنها سه ارتش قدرتمند کشورهای سنیمذهب منطقه را در زمانی که تنشهای سنی و شیعه بر سر جنگ با ایران بالا گرفته گرد هم میآورد، بلکه در مکه (مقدسترین مکان در اسلام) نیز امضا شده است. عربستان سعودی بهعنوان متولی این مکان و میزبان مراسم امضا، بهوضوح ذینفع اصلی توافق مذکور است.
البته ریاض پیش از این در سپتامبر ۲۰۲۵ نیز یک «توافقنامه راهبردی دفاع متقابل» را با اسلامآباد امضا کرده بود. اما پس از ماهها حملات ایران، حوثیها و شبهنظامیان عراقی به خاک، تأسیسات انرژی و نفتکشهای عربستان، سعودیها دریافتند که حتی اگر پاکستانیها در دفاع به عربستان کمک کرده باشند (که تازه مشخص نیست آیا واقعاً چنین کمکی در کار بوده)، میزان آن کافی نبوده است.
گام اخیر عربستان سعودی یک سیگنال واضح به تهران برای عقبنشینی است. اما باز هم مشابه توافق سال گذشته با پاکستان، همچنان مشخص نیست که آیا این توافق سهجانبه جدید با ترکیه از کلمات روی کاغذ فراتر میرود و به اقدام عملی تبدیل خواهد شد یا خیر.
شاید بتوان توافق ترکیه-سعودی-پاکستانی را چنین خلاصه کرد: «در بهترین حالت نمادین و در واقعیت غیرعملی.»