در یک گفتوگوی اختصاصی با شبکه جهانی «الکوثر»، پژوهشگر تونسی «ذهبیه الفاهم» تأکید کرد که زن در محور مقاومت نه یک عنصر حاشیهای یا مکمل، بلکه قلب تپنده جامعه مقاوم است. او خاطرنشان کرد که پایداری و ادامه حیات این محور در برابر چالشها و دشمنی و تهاجمها، بهگونهای اساسی به حضور زنان—بهویژه مادرانِ شهدا و همسرانِ مجاهدان—برمیگردد؛ زنانی که با فداکاری و صبر و استقامت خود، در عرصههای مختلف نقشآفرینی کردهاند.
او سخنانش را با این تأکید آغاز کرد که پرداختن به محور مقاومت در واقع پرداختن به یک جامعهای کامل است؛ جامعهای که اجزا، مبانی و اهدافی مشخص دارد. «الْفاهم» اهمیت این محور را ناشی از اهداف بنیادین آن دانست: دفاع از موجودیت، دفاع از زمین و آبرو و مقدسات، و دفاع از دین و ارزشهای اخلاقی. به گفته او، تحقق این اهداف نیازمند «مواجههای جامع با دشمن» است.
سپس «الْفاهم» توضیح داد که اهمیت این اهداف ایجاب میکند که در ترکیب و اجزای جامعه، تنوع و در نقشآفرینیها نیز نوعی تکامل و هماهنگی وجود داشته باشد. او تأکید کرد که گزینه مقاومت محدود به یک گروه سنی خاص یا منحصر به یک جنس مشخص نیست؛ بلکه به همافزایی همه تلاشها، چه مردان و چه زنان، نیاز دارد.
در همین چارچوب، او بر این نکته پافشاری کرد که نقش زن در محور مقاومت نقشی اساسی و محوری است و زن در حاشیه جامعه مقاوم قرار ندارد، بلکه در متن آن حضور دارد و از مهمترین ستونهای آن محسوب میشود. «الْفاهم» بیان کرد که زنِ مقاوم در چهره «مادرِ شهید»، «خواهرِ شهید» و «همسرِ مجاهد» متجلی میشود؛ همچنین در قالب «مادر»، «خواهر» و «همسرِ مجاهد». از این رو، زن نقش «آغوشِ پرورشدهنده» و «مدرسه نخست» برای شهدا و مجاهدان است؛ زیرا از همان ابتدا، این قشر پاک و نورانی را تربیت میکند و هدایتش را آغاز مینماید. این نقش با فرزندآوری پایان نمییابد، بلکه ادامه پیدا میکند و به تربیت جهادی، آفرینش و تقویتِ آمادگی روحی و فراهم کردن پشتوانه دائمی برای این مسیر میانجامد.
او افزود: هرچند زن همیشه در میدانِ نبردِ مستقیم حضور ندارد، اما نقش او کماهمیتتر از نقش کسی که سلاح به دست میگیرد نیست. زن است که قهرمانان را آماده میکند، در آنها روح جهاد، صبر و ایثار را میدمد، و ارزشهای عاشورایی و انقلابی را در آنان میکارد. زن همچنان پشتیبان و یارِ آنان با تمام تواناییهایی است که در اختیار دارد.
«الْفاهم» همچنین گفت که زنِ مقاوم از الگوهای بزرگ اسلامی الهام میگیرد؛ در رأس آنها حضرت زینب(سلاماللهعلیها) که در یاری امام حسین(علیهالسلام) نقشآفرینی کرد، و حضرت فاطمه زهرا(سلاماللهعلیها) که در یاری پدر و همسرش نقشآفرینی نمود، و نیز ام البنین(سلاماللهعلیها) که با تقدیم چهار پسرِ خود به نصرت دین اسلامِ محمدیِ اصیل، الگویی ماندگار به جا گذاشت.
او تأکید کرد که امروز نیز زنان در صحنههای مقاومت همان نقش را ایفا میکنند. این زناناند که همسران و فرزندانشان را آماده میکنند و آنان را به میدانهای جهاد میفرستند. زن، همان مادرِ صبور و همسر وفادار است که خبرِ رسیدنِ عزیزانش به مقام شهادت را با صبر و یقین به نصرت الهی دریافت میکند؛ در حالی که به حکمت خدا امیدوار است و به قضای او راضی و مطمئن میماند.
«ذهبیه الفاهم» همچنین تصریح کرد که این بخشش و عطا متوقف نمیشود. زنِ مقاوم همچنان آنچه را از فرزندان در توان دارد ارائه میکند، و علاوه بر آن، نوهها را تربیت میکند و برای به دوش گرفتن پیام آمادهشان میسازد. این نقش از حدود خانواده عبور میکند و به تربیت «نسلی کامل از مقاومان» تبدیل میشود؛ به این معنا که زن، در جایگاه تربیتکننده، یا فعال رسانهای و یا کنشگر اجتماعی، نقشآفرینی میکند. بنابراین اثر او حتی پس از رحلتش نیز باقی میماند: هم به شکل «سیره» و هم به شکل «برونداد فرهنگی» مقاومانه.
در ارزیابی خود از حضور زن در جنبشهای اجتماعی، او تأکید کرد که هیچ حرکتی که زن در آن حضور مؤثر و کارآمد نداشته باشد، نمیتواند موفق شود یا در برابر چالشها دوام بیاورد. به باور او، حضور زنِ آگاه و مبتنی بر بصیرت، به هر حرکت—در عمل—دو برابر نیرو و توان میبخشد.
در این زمینه، او به سخن امام خامنهای(قدس سره) استناد کرد که تأکید کرده حضور زنِ آگاه و جدی، حرکت را چند برابر پیش میبرد و نقش زن هیچ جایگزینی ندارد و باید همواره ادامه داشته باشد.
او همچنین به یادآوری موضع امام راحل روحالله خمینی(قدس سره) پرداخت؛ کسی که از همان زمان حضورش در پاریس، بر مشارکت زنان در تظاهرات و تجمعها تأکید میکرد. این کار، به گفته او، یک «وظیفه» است؛ زیرا ایشان بهطور عملی در حال زمینهسازی برای جامعه اسلامی بودند که در آن زن «در حاشیه» نباشد، بلکه در «مرکز جامعه» و «محور آن» قرار داشته باشد.
اضافه کرد که زن در دورهها و بزنگاههای مختلف تاریخی ثابت کرده است که او مرکز و محور هر حرکتِ تحولآفرین است؛ از جمله حرکت مقاومت. زن شریک واقعی در مسیر انقلاب اسلامی ایران بوده است و نیز شریک مؤثر در عرصههای مقاومت در فلسطین، لبنان، یمن و عراق. در جمهوری اسلامی نیز، زن ایرانی ثابت کرده که او «مدرسهای» در مقاومت است و جهان را با استقامت، شجاعت و صبر خود شگفتزده کرده است.
گفتوگو را: دکتر معصومه فروزان انجام داده است.