دکتر شیخ احمد مبلغی: به سوی علم کلامی که برای امت گسترده است
راهروهای دانشگاه مذاهب اسلامی در تهران، شاهد مراسم تجلیل و تکریم از محدث الازهر شریف، علامه شیخ دکتر احمد عمر هاشم بود. متن زیر، متن سخنرانی است که در آن مجلل باشکوه ایراد شد و در دو بخش تنظیم شده بود؛ بخش اول به مقدمهای مفصل اختصاص داشت که با آنچه در بر میگرفت، کیان مستقل و اهمیت ذاتی یافت، در حالی که بخش دوم به پرداختن به اصل پژوهش مرتبط با نقش نوین الازهر شریف اختصاص یافت. ما در این نشریه، آن مقدمه (بخش اول) را در اختیار شما قرار میدهیم و انتشار بخش دوم مربوط به اصل موضوع را به نشریهای دیگر موکول میکنیم، با این اشاره که متن ارائه شده تحت ویرایش و تهذیب قرار گرفته است.
بیشتر بدانید
ایران از محاصره تا اقتدار: طراحی و تولید نسلهای پیشرفته موشکی در چهار دهه| قضیة ساخنة
رهبر انقلاب نمونه استثنایی ثبات و ایمان در برابر شدیدترین آزمایشهاست| ایران الصمود و الانتصار
در یقین علمای پیشینین ما مستقر بود که غرق ورزیدن در دریاهای علم کلام به ساحل وحدت نمیرسد و پیمودن عرصههای آن، راهی دشوار است که مسیرش شاید به نهایت همدلی نرسد. بنابراین، آنان به موارد اجماع، اشارهای گذرا میکردند و در مورد مورد اتفاق، سخن را به صورت اجمالی و عبوری میآوردند، و سپس عجولانه به پناهگاه اخلاق فسیحه، فقه مؤاخات و آداب فرهنگ پناه میبردند.
مستند حجیت آنان در این رویگردانی، آن بود که علم کلام، نقاط تمایز را آشکار میسازد و انگشت را بر نکات دقیق ویژگیها میگذارد و راه یافتن به این در، ممکن است تعصبات کهنه را از خواب بیدار کند و زخمهای تاریخی را که هنوز التیام نیافته، بکارد. این عقاید در ذات خود، علت شقاق نبودند، بلکه سایههای پراگندهی گذشته بودند که وهج خصومت را بر صفحات آنها میافکند و آنها را در ردای حساسیت خارای میپوشاند.
به همین دلیل، بساط علم کلام کنده شد -مگر در حوزهای بسیار کوچک که سودبخش نیست- تا میدانی برای فهرستی مختصر از اشتراکات فراهم شود، زیرا آنان گمان میکردند این امنترین راه و استوارترین مسیر است. بنابراین، ما آن امنیت وهمی را ترجیح دادیم و از این علم بزرگ، فهرستی رنگپریده از اشتراکات اجمالی را به عنوان کافی برگزیدیم و سپس به توصیههای اخلاقی و فرهنگی شتافتیم، چون کسی که زخمی عمیق را با لمسی محبتآمیز و عبوری مداوا میکند. ما از این بیم داشتیم که علم کلام درهایی برای شقاق بگشاید، و فراموش کردیم که این تنها علمی است که قادر است درِ وجود را به روی خود باز کند.