به اشتراک بگذارید

دروازه آهنین؛ تلاش ناکام آمریکا برای محاصره شمال ایران

آمریکا که پس از ناکامی در جنگ ۴۰ روزه به راهبرد محاصره و فشار اقتصادی روی آورده، اکنون با تشکیل کارگروه «دروازه آهنین» در سنتکام تلاش می‌کند دامنه محاصره را به مرزهای شمالی و دریای کاسپین گسترش دهد؛ اقدامی که با موانع جدی از جمله عدم همراهی روسیه، کشورهای حاشیه کاسپین (خزر) و حتی ترکیه روبه‌روست و به نظر می‌رسد بیش از آنکه یک راهبرد عملیاتی باشد، یک نمایش سیاسی برای پوشش ناکامی‌های پیشین است.

دروازه آهنین؛ تلاش ناکام آمریکا برای محاصره شمال ایران

تشکیل کارگروه «دروازه آهنین» با ۲۰ پرسنل نظامی و غیرنظامی در مقر سنتکام در فلوریدا، نشان‌دهنده تلاش واشینگتن برای گسترش دامنه فشارها از مسیرهای دریایی به مرزهای زمینی و دریای کاسپین است. اما این طرح از همان ابتدا با محدودیت‌های ساختاری جدی روبه‌روست. آمریکا برای اجرای تحریم‌های جدید به همکاری کشورهای منطقه نیاز دارد، اما روسیه به دلیل روابط نزدیک با تهران و منافع تجاری قابل توجه در کریدور شمال-جنوب، نه در محاصره دریایی جنوب ایران و نه در محدودیت‌های پیشین با آمریکا همراهی نکرده است. آذربایجان و ترکمنستان نیز به دلیل همجواری با دریای کاسپین و منافع اقتصادی خود، حاضر به ورود به این کارزار نیستند. حتی ترکیه نیز به دلیل نگرانی از پیامدهای سیاسی و امنیتی، از مشارکت در چنین اقدامی خودداری می‌کند. این وضعیت نشان می‌دهد که واشینگتن برای پیشبرد طرح خود با یک انزوای منطقه‌ای روبه‌روست.

بُعد دیگر این ماجرا، به گزینه‌های محدود و پرهزینه نظامی آمریکا بازمی‌گردد. با عدم همراهی کشورهای حاشیه کاسپین (خزر)، واشینگتن تنها می‌تواند به اوکراین یا توان نظامی مستقیم خود اتکا کند. اما اوکراین که پیش‌تر یک کشتی ایرانی را در کاسپین هدف قرار داده و در پی واکنش تهران ناچار به عذرخواهی شده است، بعید است بار دیگر خطر ورود به چنین تقابلی را بپذیرد؛ به‌ویژه که هم‌اکنون درگیر جنگی فرسایشی با روسیه است. اتکا به توان نظامی مستقیم آمریکا نیز به دلیل نبود پایگاه نظامی در نزدیکی دریای کاسپین با دشواری‌های عملیاتی و لجستیکی جدی همراه است و هرگونه حمله مستقیم به شناورهای تجاری ایران، عملاً به معنای آغاز دور تازه‌ای از رویارویی نظامی با تهران خواهد بود. این وضعیت نشان می‌دهد که «دروازه آهنین» بیش از آنکه یک راهبرد عملیاتی باشد، یک نمایش سیاسی برای پوشش ناکامی‌های پیشین است.

در نهایت، هدف اصلی این طرح، جلوگیری از انتقال احتمالی تسلیحات روسیه به ایران از طریق دریای کاسپین عنوان شده است؛ موضوعی که با سفر سرلشکر محسن رضایی به مسکو و گزارش‌های رسانه‌های آمریکایی درباره تحویل سامانه اس-۴۰۰ و پرتابگرهای موشکی مرتبط است. اما ایران با تکیه بر توانمندی‌های بومی، به خودکفایی کامل در صنعت ساخت و پرتاب موشک رسیده و نیازی به پرتابگرهای روسی ندارد. تجربه چند ماه محاصره در تنگه هرمز نیز نشان می‌دهد که چنین سناریوهایی لزوماً به نتیجه مطلوب واشینگتن منتهی نمی‌شوند؛ همان‌گونه که ایران در خلیج فارس با وجود حضور ناوهای جنگی آمریکا توانسته نفت و کالاهای تجاری خود را صادر کند، در دریای کاسپین نیز که از آزادی عمل بیشتری برخوردار است، می‌تواند به دور زدن تحریم‌ها ادامه دهد. بنابراین، «دروازه آهنین» نه‌تنها با موانع عملیاتی و سیاسی جدی روبه‌روست، بلکه با توجه به توانمندی‌های ایران و عدم همراهی متحدان، به احتمال زیاد به یک شکست راهبردی دیگر برای واشینگتن تبدیل خواهد شد.

پربازدیدترین