به اشتراک بگذارید

از FPVهای فیبر نوری تا صماد-۳؛ پهپادها چگونه جنگ یمن را متحول کردند؟

استفاده گسترده و متنوع از پهپادها در جبهه‌های یمن، معادلات نبرد را وارد مرحله‌ای تازه کرده است؛ به‌گونه‌ای که پهپادهای کوچک دیگر صرفا ابزارهای مکمل نیستند و به بخشی مؤثر از فرایند شناسایی، حمله و هدایت عملیات نظامی تبدیل شده‌اند و توانسته‌اند موازنه میدانی را در یکی از حساس‌ترین مناطق غرب آسیا تغییر دهند.

 از FPVهای فیبر نوری تا صماد-۳؛ پهپادها چگونه جنگ یمن را متحول کردند؟

درگیری‌های نظامی اخیر در یمن نشان‌دهنده گسترش تعداد و تنوع فزاینده عملیات‌های پهپادی از سوی جنبش انصارالله و همچنین مزدوران وابسته به عربستان سعودی است؛ به صورتی که پهپادها به یکی از عرصه‌های تعیین‌کننده روند جنگ تبدیل شده‌اند. این تحول در ماه آگوست که پهپادهای کوچک و پرنده‌های چندملخه مجهز به قابلیت حمل و رهاسازی مهمات وارد میدان شدند، نمود بیشتری پیدا کرد. در زرادخانه پهپادی انصارالله، دو مدل اصلی به چشم می‌خورد: نخست، پهپادهای «قاصف» که پهپادهای تهاجمی یک‌طرفه با طراحی مشابه پهپادهای ایرانی «ابابیل-تی» هستند و می‌توانند یک سرجنگی انفجاری با وزن حدود ۳۰ کیلوگرم را حمل کنند. دومین خانواده، «صماد» است که چهار مدل از آن تاکنون تولید شده است. یکی از شاخص‌ترین مدل‌های آن «صماد-۳» است که برد اعلام‌شده آن به حدود ۱۵۰۰ کیلومتر می‌رسد و می‌تواند یک سرجنگی انفجاری با وزن حدود ۱۸ کیلوگرم حمل کند. صماد-۳ در حملات دوربرد انصارالله علیه اهدافی در عربستان و امارات و بعدها در زمینه حملات مرتبط با دریای سرخ مورد توجه قرار گرفت. پهپاد «یافا» نیز به طول ۳ متر و طول‌بال ۶ متری یک پهپاد انتحاری برد بلند است که پس از عملیات موفق و عبور از سد پدافند هوایی رژیم صهیونیستی و اصابت به یک هدف در تل‌آویو در تیرماه ۱۴۰۳ توسط انصارالله رونمایی و معرفی شد.


در تحولی مهم، نیروهای متحد سعودی در جبهه مأرب یک پهپاد کوچک از نوع «دید اول شخص» (FPV) را کشف و ضبط کردند که به یک قرقره فیبر نوری مجهز بود. بر اساس تحلیلی که «شیبا اینتلیجنس» منتشر کرده است، این نخستین مورد مستند از حضور این نوع پهپاد در زرادخانه انصارالله به شمار می‌رود. پهپادهای فیبر نوری سلاح‌هایی نسبتا کم‌هزینه و تاکتیکی محسوب می‌شوند که معمولاً در نزدیکی خطوط تماس به کار گرفته می‌شوند و برای هدف قرار دادن خودروهای نظامی، مواضع توپخانه، استحکامات و پیاده‌نظام مورد استفاده قرار می‌گیرند. این تحول تنها به پهپادهای FPV محدود نشد و تصاویری که رسانه جنگی وابسته به انصارالله در ۲۱ آگوست منتشر کرد، استفاده از پهپادهای چندملخه از نوع «کوادکوپتر» را نشان می‌داد که قادر به حمل مهمات کوچک هستند. یکی از پهپادهای انصارالله که قابلیت انجام چنین مأموریت‌هایی را دارد، «رجوم» است؛ پهپادی شش‌ملخه که برای مأموریت‌های شناسایی و رهاسازی مهمات علیه اهداف زمینی استفاده می‌شود. آخرین دور درگیری‌ها از الگوی تازه‌ای در بکارگیری پهپادها توسط انصارالله پرده برداشت؛ به‌گونه‌ای که همزمان با حملات موشکی به مواضع نظامی، تصاویر هوایی نیز از این اهداف ثبت و منتشر می‌شد. ترکیب شناسایی هوایی با حملات موشکی می‌تواند گامی در مسیر توسعه آنچه در ادبیات نظامی «زنجیره کشتار» (Kill Chain) نامیده می‌شود باشد. این رویکرد امکان شناسایی سریع‌تر اهداف، تعیین دقیق‌تر موقعیت آنها، بهبود زمان‌بندی حملات و ارزیابی نتایج عملیات را فراهم می‌کند.


علاوه بر انصارالله، نیروهای هم‌پیمان عربستان نیز در ماه‌های اخیر به پیشرفت‌های نسبی در زمینه توانمندی‌های پهپادی دست یافته‌اند. در جولای گذشته، نیروهای وابسته به عربستان به‌طور رسمی از وجود پهپادهای تهاجمی یک‌طرفه در زرادخانه خود خبر دادند. در ۱۷ آگوست، تیپ‌های «عمالقه جنوبی» نیز از در اختیار داشتن گروهی از پهپادها در ساختار رزمی خود خبر دادند. تصاویر و مطالب منتشرشده، ترکیبی از پهپادهای تهاجمی FPV، پهپادهای چندملخه مجهز به سامانه‌های رهاسازی مهمات و همچنین پهپادهای تهاجمی یک‌طرفه را نشان می‌داد. در ۲۸ آگوست نیز نیروهای «سپر میهن» (درع الوطن) در جریان یک رزمایش نظامی از یک «پهپاد راهبردی» جدید رونمایی کردند؛ موضوعی که نشانه دیگری از گسترش استفاده از این فناوری در میان نیروهای مختلف درگیر در جنگ یمن است. بر اساس رویدادهایی که ذکر شد، تحول در جنگ پهپادی یمن دیگر تنها به افزایش تعداد پهپادها یا تنوع مدل‌های آنها محدود نمی‌شود، بلکه دامنه مأموریت‌های آنها نیز تغییر کرده است؛ از رصد و شناسایی گرفته تا رهاسازی مهمات، حملات مستقیم و پیوند دادن نظارت هوایی با حملات. در نتیجه، پهپادها به ابزاری مهم در مدیریت و هدایت نبردها در میدان تبدیل شده‌اند و توانسته‌اند معادلات جنگ یمن را به طور بنیادین تغییر دهند.

پربازدیدترین