جشن «روز حاکمیت» در عراق را نمی‌توان تنها یک مراسم نمادین دانست؛ این رویداد نقطه عطفی در تاریخ معاصر عراق است که پس از بیش از دو دهه حضور نظامی آمریکا و متحدانش، به صحنه‌ای برای نمایش بازیابی حاکمیت ملی تبدیل شده است. خروج آخرین نیروهای ائتلاف بین‌المللی از پایگاه‌های نظامی، به‌ویژه در اقلیم کردستان، پایانی بر چرخه‌ای است که از حمله سال ۲۰۰۳ آغاز شد، در سال ۲۰۱۱ با خروج نیروهای رزمی وارد مرحله جدیدی شد و سپس در سال ۲۰۱۴ تحت عنوان مبارزه با داعش بار دیگر به بازگشت نیروهای آمریکایی انجامید. بغداد با برگزاری مراسم گسترده در خیابان‌های بغداد، نجف، بصره و فلوجه، تلاش کرده تصویر عراقِ برخوردار از توانایی تأمین امنیت خود بدون حضور نیروهای خارجی را برجسته کند؛ تصویری که برای بخش‌هایی از جامعه عراق، نماد بازیابی عزت و استقلال تحقیرشده یک ملت است.
بازتاب‌های اجتماعی خروج نیروهای آمریکایی در میان شهروندان عراقی قابل توجه بود. «احمد صلاح»، یکی از ساکنان بغداد، گفت که در ۷۰ سالگی احساس می‌کند «دوباره متولد شده است». اما اظهارات او تنها به جشن گرفتن خروج نیروهای آمریکایی محدود نشد؛ او در عین استقبال از پایان حضور نظامی آمریکا، خواستار آن شد که گروه‌های مسلح قدرتمند نیز سلاح‌های خود را تحویل دهند و تأمین امنیت کشور به‌طور کامل در اختیار دولت قرار گیرد. این موضع نشان می‌دهد که موضوع حاکمیت در عراق تنها به خروج نیروهای خارجی محدود نمی‌شود؛ برای بخشی از جامعه عراق، حاکمیت ملی زمانی کامل می‌شود که دولت مرکزی نیز انحصار تصمیم‌گیری و استفاده از زور را در اختیار داشته باشد. «ابراهیم سالم» و «رائد العبایجی» از ساکنان موصل نیز با تأکید بر توانایی عراق برای اداره امور خود بدون نیروهای خارجی، خروج ائتلاف را در راستای منافع کشور و زمینه‌ساز شکل‌گیری یک تصمیم حاکمیتی واحد دانستند.
پایان مأموریت ائتلاف تصمیمی ناگهانی نبود؛ مذاکرات بغداد و واشنگتن درباره آینده حضور ائتلاف از ژانویه ۲۰۲۴ و در چارچوب جلسات کمیته عالی نظامی دو کشور آغاز شد. در این مذاکرات، سه کمیته تخصصی مأمور بررسی تهدید داعش، محیط عملیاتی و توانمندی نیروهای امنیتی عراق شدند. هدف این فرایند، ارزیابی شرایط امنیتی عراق و تعیین جدول زمانی برای عبور از مأموریت ائتلاف بین‌المللی به سمت یک رابطه امنیتی دوجانبه میان عراق و کشورهای عضو ائتلاف بود. بنابراین، خروج نیروهای آمریکایی را نمی‌توان صرفاً نتیجه یک تصمیم مقطعی دانست؛ این خروج حاصل روندی بود که در آن بغداد تلاش کرد مسئولیت امنیت کشور را بیش از گذشته بر عهده نیروهای داخلی قرار دهد و رابطه امنیتی خود با واشنگتن را از حضور نظامی گسترده به همکاری دوجانبه تغییر دهد.
اهمیت نمادین این خروج را باید در سابقه حضور آمریکا در عراق جست‌وجو کرد. حمله سال ۲۰۰۳ به سقوط حکومت صدام حسین انجامید، اما پس از آن عراق وارد دوره‌ای طولانی از خشونت، شورش، درگیری‌های فرقه‌ای و بی‌ثباتی شد. در سال‌های بعد نیز ظهور داعش بار دیگر زمینه بازگشت نیروهای آمریکایی و تشکیل ائتلاف بین‌المللی را فراهم کرد. از این منظر، خروج کنونی را می‌توان پایان یک چرخه نظامی دانست که بیش از دو دهه ادامه داشته است. اما میراث این دوره همچنان در ساختار سیاسی، امنیتی و اجتماعی عراق قابل مشاهده است: اختلاف بر سر نقش گروه‌های مسلح، رابطه بغداد با واشنگتن، نحوه تنظیم روابط امنیتی با کشورهای خارجی و مسئله انحصار سلاح در دست دولت، همچنان از موضوعات مهم سیاست داخلی عراق محسوب می‌شود. جشن حاکمیت در واقع تلاشی برای بازتعریف یک نقطه عطف در تاریخ معاصر عراق است؛ نقطه‌ای که در آن بغداد می‌خواهد نشان دهد مرحله‌ای از وابستگی امنیتی به نیروهای خارجی به پایان رسیده و مسئولیت حفظ امنیت کشور بیش از گذشته بر عهده نهادهای عراقی قرار گرفته است.