ابعاد فنی و اجرایی
توافق ایران و عمان شامل ایجاد یک کریدور موقت دریایی به طول حدود ۷ مایل دریایی است که مسیر ورود به خلیج فارس از آبهای ایران و مسیر خروج با عبور از آبهای عمان و ایران مدیریت خواهد شد. بر اساس اعلام کاظم غریبآبادی، معاون وزیر خارجه ایران، این مسیر بهگونهای طراحی شده که شکل آن بیشتر شبیه یک مسیر رفتوبرگشت دریایی است تا دو نوار کاملاً جداگانه. دو کشور همچنین بر اجرای پروژه مشترک پاکسازی مینهای دریایی در تنگه توافق کردهاند و قرار است مذاکرات فنی برای تعیین مسیر دائمی و سازوکار مدیریت تردد، تبادل اطلاعات و ارائه خدمات دریانوردی و امنیتی در ۳۰ تا ۶۰ روز آینده ادامه یابد.
ابعاد سیاسی و ژئوپلیتیک
این توافق را میتوان شکست رویکرد آمریکا در قبال تنگه هرمز دانست؛ رویکردی که تلاش داشت با فشار اقتصادی و تحریم، این آبراه را به اهرمی علیه ایران تبدیل کند. ناظران معتقدند تهران و مسقط با دورزدن واشنگتن و دنبال کردن مذاکرات مستقیم و منطقهای، نشان دادند که آمریکا ممکن است تحریم اعمال کند اما نمیتواند جغرافیای منطقه را تغییر دهد. تنگه هرمز در میان سواحل ایران و عمان قرار دارد و هر سازوکار پایدار برای مدیریت آن، ناگزیر باید نقش کشورهای ساحلی را در نظر بگیرد. همچنین تأکید بیانیه مشترک بر حفظ حاکمیت و حقوق حاکمیتی کشورهای ساحلی و رعایت حقوق بینالملل، پیام روشنی به قدرتهای فرامنطقهای دارد.
چشمانداز و اهمیت منطقهای
کارشناسان معتقدند که این توافق صرفاً یک اقدام نمادین نیست، بلکه در حال ایجاد یک سازوکار جدید برای مدیریت تردد دریایی در هرمز است. همزمان با مذاکرات ایران و عمان، قطر نیز درباره پیشنهادی برای ایجاد کریدور موقت با تهران گفتوگو کرده که نشان میدهد موضوع هرمز دیگر در انحصار اختلاف ایران و آمریکا نیست. اگر مذاکرات برای ایجاد مسیر دائمی به نتیجه برسد، تنگه هرمز وارد مرحلهای تازه میشود که در آن کشورهای ساحلی، بهویژه ایران و عمان، نقش محوریتری در تعیین قواعد کشتیرانی خواهند داشت و نقش قدرتهای فرامنطقهای محدودتر میشود؛ تحولی که میتواند به سود امنیت و اقتصاد همه کشورهای منطقه باشد.