اقتصاد تحریم پذیر، اما تسلیم ناپذیر
نخستین و مهمترین دلیلی که کمپین جدید تحریمی آمریکا را به یک «جنینمرده» در تحلیل کارشناسان تبدیل کرده، ساختار منعطف اقتصاد ایران است که طی چهار دهه تحریم، روشهای متنوعی برای سازگاری با محدودیتها پیدا کرده است. برخلاف تصور واشنگتن، اقتصاد ایران کاملاً به نظام مالی غرب متصل نیست و بخش عمدهای از تجارت آن از مسیر شرکتهای واسطه، شبکههای غیررسمی و بازارهای منطقهای عبور میکند. تریتا پارسی از اندیشکده کوئینسی معتقد است که تحریمها میتوانند فشار ایجاد کنند، اما هرگز نتوانستهاند رفتار راهبردی ایران را تغییر دهند و این بار نیز به جای پایان جنگ، تنها به تشدید تنش و واکنش متقابل تهران دامن خواهند زد. روزنامه واشنگتن پست نیز تأکید کرده که اجرای یک سیاست «بدون نشت» آنطور که بسنت وعده داده، به دلیل پیچیدگی شبکههای مالی ایران، تقریباً غیرممکن است.
معمای چین، رمزارز و همسایگان؛ سدهای نفوذناپذیر
دومین و سومین مانع، عدم همراهی چین به عنوان بزرگترین خریدار نفت ایران و رشد استفاده از رمزارزها در مبادلات مالی است. آمریکا در بسته جدید تحریمی، از تحریم بانکهای بزرگ چینی خودداری کرده تا روابط اقتصادی خود با پکن را به خطر نیندازد، اما این عقبنشینی، عملاً قفل اصلی محاصره اقتصادی را باز نگه داشته است. از سوی دیگر، رمزارزها به دلیل ماهیت غیرمتمرکز، خارج از کنترل مستقیم دولتها عمل میکنند و آمریکا نمیتواند شبکههایی مانند بیتکوین را مسدود کند. چهارمین مانع، تنوع مسیرهای تجاری ایران از طریق مرزهای زمینی با همسایگانی نظیر ترکیه، عراق و پاکستان است که تجارت تهاتری و استفاده از ارزهای ملی، وابستگی به دلار را کاهش داده و حلقه محاصره را میشکند. تحلیلگران رویترز نیز معتقدند که بازار جهانی نفت واکنش چندانی به تحریمهای جدید نشان نداده و قیمتها حتی کاهش یافته است.
نمایشی پرهزینه با افق تاریک
سوزان مالونی از بروکینگز، کمپین بسنت را «هیاهوی تبلیغاتی» خوانده و تأکید کرده که دولت ترامپ هیچ برنامه عملیاتی برای جبران خسارتهای جنگ ایران به منافع آمریکا و متحدانش ندارد. رابرت مالی نیز این طرح را مبهم توصیف کرده و هشدار داده که انقباض اقتصادی در ایران، به معنای موفقیت راهبردی واشنگتن نیست. سرمایهگذار سرشناس آمریکایی، پیتر شف، نیز معتقد است که «عملیات طرد اقتصادی» نهتنها شکست خواهد خورد، بلکه ممکن است حلقه محاصره را به گردن خود آمریکا بیندازد. در نهایت، کارشناسان شورای آتلانتیک بر این باورند که تحریمها هزینه مبادله را افزایش میدهند، اما بین هزینه اقتصادی و تسلیم سیاسی تفاوت اساسی وجود دارد؛ تفاوتی که واشنگتن در محاسبات خود نادیده گرفته و اینبار نیز مانند گذشته، با شکستی دیگر در سیاست فشار حداکثری روبهرو خواهد شد.