سوریه؛ میدان جدید رقابت ترکیه و رژیم صهیونیستی
پس از سالها رقابت بر سر فلسطین، اکنون سوریه به عرصهٔ تازهای برای رویاروییِ غیرمستقیم میان آنکارا و تلآویو تبدیل شده است. حملهٔ اخیر رژیم صهیونیستی به پایگاه هوایی ابوالظهور در شمال سوریه، که با ادعای حضور فنی و نظامی ترکیه در این پایگاه صورت گرفت، نقطهٔ عطفی در این رقابت محسوب میشود. در حالی که ترکیه با حمایت از دولت جدید سوریه و امضای یادداشت تفاهم نظامی با دمشق، به دنبال بازسازی ارتش سوریه و افزایش نفوذ راهبردی خود در شمال این کشور است، اسرائیل با این حمله، پیام روشنی به اردوغان و احمد الشرع فرستاد که هرگونه تغییر در موازنهٔ نظامی سوریه، بهویژه اگر با حضور ترکیه همراه باشد، برای تلآویو یک «خط قرمز» محسوب میشود.
ابوالظهور؛ فقط یک پایگاه هوایی نیست
موقعیت جغرافیایی پایگاه ابوالظهور در شرق ادلب، نزدیک به مرز ترکیه و در مسیر اصلی ارتباط شرق و غرب سوریه، اهمیت راهبردی آن را دوچندان کرده است. بازسازی این پایگاه نه یک پروژهٔ عمرانی، بلکه بخشی از راهبرد دولت جدید سوریه برای بازیابی توان نظامی خود و کاهش وابستگی به نیروهای خارجی است. از نگاه تلآویو، فعالشدن این پایگاه با حضور فنی و نظامی ترکیه، میتواند به تدریج به یک حضور امنیتی پایدار تبدیل شود که آزادی عملِ اسرائیل در آسمان سوریه را محدود خواهد کرد. به همین دلیل، حمله به این پایگاه، در واقع اقدامی پیشگیرانه برای جلوگیری از شکلگیری یک محور نظامیِ هماهنگ در شمال سوریه بود که میتواند معادلات دفاعی رژیم صهیونیستی را به چالش بکشد.
پیامهای چندلایه به آنکارا، دمشق و واشنگتن
حمله به ابوالظهور، سه پیام راهبردی همزمان داشت: اول اینکه اسرائیل به اردوغان هشدار داد گسترش نفوذ نظامی ترکیه در سوریه، با پاسخ نظامی تلآویو مواجه خواهد شد. دوم اینکه به دولت احمد الشرع گفت که بازسازی ارتش سوریه، حتی با حمایت ترکیه، نمیتواند مانع از اقدام نظامی اسرائیل علیه زیرساختهای دفاعی این کشور شود. سوم اینکه در شرایطی که ترکیه، عربستان و پاکستان «پیمان مکه» را برای ایجاد ساختار امنیتی جدید در منطقه امضا کردهاند، این حمله نشان داد که اسرائیل حاضر است با عملیات پیشدستانه، قواعد امنیتیِ خود را بر هرگونه معماری جدید منطقهای تحمیل کند. این پیامها، بهویژه در آستانهٔ انتخابات رژیم صهیونیستی، جنبهٔ تبلیغاتی–امنیتی نیز پیدا کردهاند.
آیندهٔ رقابت؛ سوریه به گسل جدید تقابل تبدیل میشود؟
اگر روند کنونی ادامه یابد، سوریه میتواند به مهمترین عرصهٔ رقابت نظامی–امنیتی میان ترکیه و رژیم صهیونیستی در سالهای آینده تبدیل شود. آنکارا که رویایِ گسترش نفوذ خود در جهان عرب و احیای نقش تاریخیِ خود را در سر میپروراند، حاضر به عقبنشینی از حمایت از دولت جدید سوریه نیست؛ از سوی دیگر، تلآویو نیز که تضعیف محورهای نظامیِ پیرامون خود را یک اصل راهبردی میداند، هرگونه حضور نظامیِ خارجی در سوریه را تهدیدی مستقیم برای امنیت خود تلقی میکند. در چنین شرایطی، حمله به ابوالظهور تنها یک عملیات محدود نیست، بلکه هشداری برای آغاز مرحلهای جدید از تقابل است که در آن، سوریه به گسل اصلی تنشهای منطقهای تبدیل خواهد شد و احتمالِ درگیری مستقیم میان نیروهای ترک و اسرائیلی در خاک سوریه، بیش از پیش جدی میشود.