بازگشت به سیاست شکستخورده؛ بنبست استراتژیک واشنگتن
اعلام «جنگ اقتصادی» جدید توسط دولت ترامپ در حالی صورت میگیرد که نزدیک به پنج دهه تحریم علیه ایران، نهتنها تهران را به تسلیم وادار نکرده، بلکه شبکههای پیچیدهای برای دور زدن تحریمها و کاهش اثرات آن ایجاد کرده است. دیپلماتهای باسابقه آمریکایی مانند آلن ایر صراحتاً اعلام کردهاند که «درخت تحریمها قبلاً چیده شده است» و واشنگتن اکنون با ابزاری روبهروست که کارایی پیشین خود را از دست داده است. چاک شومر، رهبر دموکراتهای سنا نیز این جنگ را «شکست کامل ترامپ» توصیف کرده و تأکید دارد که مردم آمریکا بهای این شکست را با افزایش قیمت سوخت و آسیب به خانوادهها میپردازند.
فشار بدون راه خروج؛ تمرینی در بیهودگی
مدیر برنامه ایران در گروه بحران بینالمللی، نقطهضعف اصلی راهبرد محاصره اقتصادی را «فشار بدون راه خروج» دانسته و تأکید کرده که این سیاست، موضع ایران را سختتر کرده است. تجربه نشان داده که تحریمها زمانی میتوانند مؤثر باشند که طرف مقابل احتمال واقعی کاهش فشار در ازای امتیازدهی را ببیند؛ اما مقامهای ایرانی بارها اعلام کردهاند که حتی در صورت تسلیم، ترامپ ممکن است شروط جدیدی مطرح کند. این نگاه، انگیزههای مقاومت را تقویت کرده و ایران را به سمت یافتن مسیرهای جایگزین و توسعه شبکههای تجاری غیرمستقیم سوق داده است.
ایرانِ باتجربه در برابر آمریکایِ درمانده
تحلیلهای مؤسسه خاورمیانه و آسوشیتدپرس نشان میدهد که ایران طی سالها با استفاده از بانکداری سایه، واسطههای تجاری، تغییر برچسب و مسیر حملونقل، مهارت بالایی در دور زدن تحریمها کسب کرده است. امارات متحده عربی نیز بهعنوان یکی از مراکز مهم تجارت مجدد، بخشی از شوک تحریمها را جذب کرده است. در این شرایط، واشنگتن برای بستن آخرین کانالهای اقتصادی ایران، ناچار به گسترش فشار به کشورهای ثالث است؛ اقدامی که اجرای تحریمها را دشوارتر و هزینههای آن را برای خود آمریکا و شرکایش افزایش میدهد. نتیجه آنکه فشار بیشتر، نهتنها تسلیم تهران را در پی نخواهد داشت، بلکه میتواند به مقاومت اقتصادی و دور زدن گستردهتر تحریمها منجر شود و واشنگتن را در بنبستی تازه گرفتار کند.