شوک راهبردی و هراس فوری در تل‌آویو
توافق دفاعی مکه میان عربستان، ترکیه و پاکستان، فراتر از یک همکاری نظامی ساده، به‌عنوان یک «تغییردهنده بازی» در معادلات ژئوپلیتیک غرب آسیا ظهور کرده و بذر هراس عمیقی را در دل صهیونیست‌ها کاشته است. واکنش تند و آشکار یکی از وزرای کابینه اسرائیل که این توافق را «بسیار خطرناک و نگران‌کننده» خواند و آن را تهدیدی مستقیم علیه سیاست‌های تل‌آویو دانست، نشان‌دهنده یک نگرانی فوری است. این هراس از آنجا نشأت می‌گیرد که حرکت ریاض به سمت آنکارا، نه تنها سنت‌های پیشین را می‌شکند، بلکه این سیگنال را به اسرائیل مخابره می‌کند که کشورهای کلیدی عربی و اسلامی، دیگر امنیت خود را در قالب چارچوب «اسرائیل‌محور» تعریف نمی‌کنند.
فروپاشی طرح «اسرائیل بزرگ» و کاهش اعتماد به آمریکا
بزرگ‌ترین تهدید راهبردی توافق مکه، به چالش کشیدن مستقیم «نقشه اسرائیل بزرگ» و معماری امنیتی مورد نظر واشنگتن است. رسانه‌های عبری به صراحت اذعان کرده‌اند که این پیمان، روند عادی‌سازی روابط با عربستان را پیچیده‌تر کرده و مانعی جدی برابر تلاش آمریکا برای ایجاد یک ائتلاف منطقه‌ای تحت رهبری خود و با محوریت اسرائیل به وجود آورده است. تحلیلگران صهیونیستی (مانند چاکی گوزانسکی) این توافق را نشانه‌ای از کاهش شدید اعتماد کشورهای عربی به «چتر امنیتی» واشنگتن ارزیابی می‌کنند. مهم‌تر آنکه، تجربه جنگ اخیر و عدم کارایی ائتلاف‌های پیشین در حمایت از عربستان، ریاض را به این نتیجه رسانده که باید سیاست «تنوع‌بخشی امنیتی» را در پیش بگیرد؛ واقعیتی که برای اسرائیل، شکاف در حلقه متحدان سنتی را معنا می‌کند و هراس از انزوای ژئوپلیتیکی را تشدید می‌سازد.
ورود «چتر هسته‌ای» و نقش محوری ترکیه؛ دو ابرچالش جدید
آنچه هراس صهیونیست‌ها را از یک نگرانی سیاسی به یک دغدغه راهبردی تبدیل کرده، ورود دو عنصر کلیدی به این معادله است: نخست، حضور رسمی یک قدرت هسته‌ای اسلامی (پاکستان) در یک چارچوب دفاع جمعی با عربستان برای نخستین بار در تاریخ، که معادلات بازدارندگی را به نفع اسلام تغییر می‌دهد. دوم، نقش محوری ترکیه به‌عنوان تنها عضو دارای تجربه عملیاتی گسترده، صنایع دفاعی پیشرفته و عضویت در ناتو. این ترکیب، به اردوغان ابزاری قدرتمند برای افزایش نفوذ خود به‌عنوان رهبر جهان اهل سنت داده و این پرسش را در تل‌آویو ایجاد کرده که اگر این ائتلاف از حالت چارچوب سیاسی به یک ساختار عملیاتی یکپارچه تبدیل شود، ارتش اسرائیل چگونه خواهد توانست در برابر این بلوک جدید پاسخگو باشد؟
کابوس گسترش ائتلاف و پاسخ ناتمام نتانیاهو
شاید هراسناک‌ترین سناریو برای صهیونیست‌ها، پتانسیل گسترش این پیمان به کشورهایی مانند مصر، اردن، آذربایجان و شیخ‌نشین‌های خلیج‌فارس باشد. محافل فکری اسرائیل هشدار می‌دهند که چنین گسترشی، یک بلوک ژئوپلیتیکی با جمعیت، اقتصاد و توان نظامی عظیم را شکل خواهد داد که حلقه امنیتی پیرامون تل‌آویو را به‌شدت تنگ خواهد کرد. در واکنش به این هراس، نتانیاهو به‌سرعت از ایجاد یک «ائتلاف شش‌ضلعی» شامل هند، یونان، قبرس و کشورهای عربی خبر داده است، اما این واکنش به‌خودی خود نشان‌دهنده عمق نگرانی اوست. در مجموع، توافق مکه اگرچه امروز یک تهدید نظامی فوری محسوب نمی‌شود، اما به‌عنوان یک «تحول ژئوپلیتیکی عمیق»، زنگ خطر را برای دهه‌های آینده به صدا درآورده و شکاف عمیق میان آرزوهای اسرائیل و واقعیت‌های میدانی در حال تغییر خاورمیانه را عیان ساخته است.