۱. پایان یک عمر مبارزه فراملی؛ از ژاپن تا ضاحیه
کوزو اوکاموتو، معروف به «احمد ژاپنی»، که در ۲۳ ژوئیه ۲۰۲۶ در سن ۷۸ سالگی در بیروت درگذشت，یکی از جنجالیترین چهرههای جنبشهای چپگرای مسلح دهههای ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰ بود. او که در ۷ دسامبر ۱۹۴۷ در خانوادهای متوسط در کوماموتو و کوچکترین فرزند از شش فرزند متولد شد، سرنوشتی کاملاً متفاوت از یک زندگی معمولی را برای خود رقم زد. خبر درگذشت او از سوی جبهه مردمی برای آزادی فلسطین اعلام شد و حزبالله لبنان نیز با صدور بیانیهای، درگذشت این «مبارز فراملی» را تسلیت گفت. اوکاموتو به نمادی از فراملی بودن آرمان فلسطین تبدیل شده بود؛ انسانی که بدون هیچ پیوند قومی یا ملی با فلسطین، خود را وقف این آرمان کرد.
۲. از دانشگاه کاگوشیما تا ارتش سرخ ژاپن؛ شکلگیری یک انقلابی
اوکاموتو در رشته گیاهشناسی در دانشگاه کاگوشیما تحصیل میکرد و علاوه بر زبان مادری خود، به زبانهای انگلیسی، عبری، عربی، چینی و روسی تسلط یافت. اما فضای سیاسی دهه ۱۹۶۰ ژاپن مسیر زندگیاش را تغییر داد. در آن دهه، دانشگاههای ژاپن به مراکز اصلی اعتراض علیه پیمان امنیتی آمریکا و ژاپن، جنگ ویتنام و سرمایهداری تبدیل شده بودند. برادر بزرگتر او که از اعضای گروههای چپ بود، در ربایش هواپیمای «یودوگو» در سال ۱۹۷۰ نقش داشت و همین پیشینه خانوادگی و فضای رادیکال دانشگاهی بود که او را به ارتش سرخ ژاپن کشاند. پاتریشیا استاینهوف، برجستهترین پژوهشگر ارتش سرخ ژاپن، در مقاله مشهور خود مینویسد که اوکاموتو در چنین فضایی به این نتیجه رسید که اصلاحات سیاسی کارآمد نیست و تنها انقلاب مسلحانه میتواند نظام جهانی را تغییر دهد.
۳. پیوند استراتژیک با فلسطین؛ از اردوگاههای لبنان تا فرودگاه لُد
ارتش سرخ ژاپن در اوایل دهه ۱۹۷۰ با جبهه مردمی برای آزادی فلسطین (PFLP) همکاری نزدیکی برقرار کرد. اعضای ژاپنی به اردوگاههای فلسطینی در لبنان و خاورمیانه منتقل شدند و آموزشهای نظامی دیدند. در فوریه ۱۹۷۱، اوکاموتو به همراه شماری از اعضای ارتش سرخ ژاپن ناچار شد کشورش را ترک کرده و در لبنان مستقر شود. نقطه عطف زندگی او، ۳۰ مه ۱۹۷۲ بود؛ روزی که همراه با دو عضو دیگر ارتش سرخ ژاپن با پرواز ایرفرانس وارد فرودگاه لُد (بنگوریون کنونی) در تلآویو شدند. آنها پس از تحویل گرفتن چمدانهای خود، سلاحهای خودکار و نارنجکها را خارج کرده و به سوی صهیونیستها آتش گشودند. در این حمله ۲۶ نفر کشته و دهها نفر زخمی شدند. دو نفر از مهاجمان کشته شدند، اما اوکاموتو زخمی و بازداشت شد. او در دادگاهی در تلآویو به حبس ابد محکوم شد.
۴. فلسطین؛ جبهه مقدم انقلاب جهانی در نگاه چپهای ژاپنی
دلیل اصلی جذب اوکاموتو و دیگر ژاپنیها به آرمان فلسطین را باید در ایدئولوژی فراملی آنان جست. اعضای ارتش سرخ ژاپن فلسطین را نه صرفاً یک مسئله ملی، بلکه «جبهه مقدم انقلاب جهانی» میدانستند. در نگاه آنان، فلسطین همان نقشی را داشت که ویتنام در مبارزه با آمریکا ایفا میکرد؛ یعنی میدان اصلی مقابله با «امپریالیسم جهانی». از این منظر، مبارزه برای فلسطین بخشی از پروژه جهانی سرنگونی نظم سرمایهداری بود، نه صرفاً حمایت از مردم فلسطین. ارتش سرخ ژاپن که هدف خود را «انقلاب جهانی» اعلام کرده بود، در فلسطین عرصهای برای تحقق این آرمان میدید. اوکاموتو پس از آزادی از زندان تلآویو در سال ۱۹۸۵ در چارچوب توافق تبادل اسرا، بارها تأکید کرد که خود را «مبارز مقاومت عرب» میداند؛ جملهای که نشان میدهد او هویت سیاسی خود را با آرمان فلسطین گره زده بود، نه با ملیت ژاپنی.
۵. میراث احمد ژاپنی؛ نماد فراملی بودن یک آرمان
لبنان به او پناهندگی سیاسی اعطا کرد و درخواستهای مکرر ژاپن برای استردادش را رد نمود. او در مناطق تحت نفوذ گروههای فلسطینی زندگی میکرد و به ندرت در انظار عمومی ظاهر میشد. در سالهای آخر عمر، زندگی آرام و کمحاشیهای در لبنان داشت. درگذشت اوکاموتو، پایان یک دوره از مبارزات فراملی را رقم زد؛ دورهای که در آن انقلابیگانی از دورترین نقاط جهان برای آرمانی واحد گرد هم میآمدند. او که در طول بیش از پنج دهه، هرگز از مواضع خود عقبنشینی نکرد، به نماد پیوند ناگسستنی میان مبارزه علیه امپریالیسم و آرمان فلسطین تبدیل شده بود. روایت زندگی او از یک دانشجوی گیاهشناسی در کاگوشیما تا یک مبارز مسلح در خیابانهای بیروت، نشاندهنده عمق تأثیرگذاری آرمانهای فراملی در شکلگیری هویت سیاسی نسلی از انقلابیون جهان است که مرزهای جغرافیایی را درنوردیدند و آرمان فلسطین را آرمان خود دانستند.