زمینهشناسی سفر در شرایط حساس پساجنگ
سفر سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، به بغداد در شرایطی انجام شد که منطقه پس از جنگ ۴۰ روزه و پذیرش آتشبس از سوی متجاوزان، وارد مرحله جدیدی از معادلات سیاسی و امنیتی شده است. این سفر که نخستین دیدار خارجی وزیر خارجه ایران پس از جنگ محسوب میشود، از اهمیت راهبردی ویژهای برخوردار است و فراتر از یک دیدار دوجانبه معمولی، بخشی از دیپلماسی فعال تهران برای تثبیت دستاوردهای سیاسی و امنیتی، تقویت محور همکاریهای منطقهای و مدیریت تحولات پس از آتشبس ارزیابی میشود. انتخاب عراق به عنوان یکی از نخستین مقاصد، پیام روشنی درباره تداوم سیاست همسایگی و اهمیت راهبردی روابط تهران-بغداد حتی در شرایط بحرانی دارد.
محورهای امنیتی و پیگیری اجرای توافقات
یکی از مهمترین اهداف این سفر، قدردانی از مواضع حمایتی دولت و ملت عراق در قبال حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران و همچنین پیگیری اجرای کامل توافقات امنیتی دو کشور است. توافق امنیتی اسفند ۱۴۰۱ با محوریت خلع سلاح گروههای مخالف در اقلیم کردستان و جلوگیری از استفاده از خاک عراق علیه ایران، همچنان در دستور کار قرار دارد و کارشناسان معتقدند با وجود پیشرفتهایی، هنوز همه تعهدات عراق به طور کامل اجرا نشده است. در این چارچوب، تحلیلگران عراقی نظیر حازم الشمری بر نقش «پل ارتباطی» عراق میان ایران و کشورهای منطقه تأکید دارند و قاسم الاعرجی، مشاور امنیت ملی سابق عراق نیز بر تعهد بغداد به اجرای توافقات و جلوگیری از هرگونه تهدید علیه همسایگان صحه گذاشته است که نشاندهنده اعتماد متقابل و ورود روابط دو کشور به مرحلهای راهبردی در حوزه امنیت است.
هماهنگی منطقهای و پیامهای بینالمللی سفر
فراتر از مسائل دوجانبه، عراقچی در دیدارهای خود با مقامات عراقی درباره آینده امنیت منطقه، کاهش تنشها، تحولات سوریه، لبنان و فلسطین و نیز نقش کشورهای منطقه در جلوگیری از گسترش بحران رایزنی کرده است. تهران با تأکید بر تقویت سازوکارهای امنیتی منطقهای بدون مداخله قدرتهای فرامنطقهای، در پی هماهنگی مواضع با بغداد در قبال تحولات بینالمللی و جلوگیری از شکلگیری ائتلافهای ضدایرانی است. در مجموع، این سفر حامل پیامی صریح برای بازیگران منطقهای و فرامنطقهای است که روابط تهران و بغداد علیرغم فشارها و جنگ اخیر، همچنان راهبردی بوده و جمهوری اسلامی ایران با دیپلماسی فعال میدانی، نه تنها جایگاه منطقهای خود را تثبیت کرده، بلکه بر تداوم همکاریهای همهجانبه با همسایگان خود برای مدیریت نظم نوین غرب آسیا اصرار دارد.