- سرکوب نمادها؛ میراثی تکراری در لباسی تازه
با فرارسیدن ماه محرم، بار دیگر سیاست سرکوبگرانه طالبان در قبال آیینهای مذهبی شیعیان افغانستان خود را به نمایش گذاشته است. گزارشهای میدانی از استانهای کابل، هرات، غزنی و بامیان حاکی از آن است که نیروهای طالبان، به ویژه مأموران «امر به معروف و نهی از منکر»، با جمعآوری و پاره کردن پرچمهای سیاه و نمادهای عزاداری از خانهها، مغازهها و معابر عمومی، بار دیگر وادیعه «تأمین امنیت» را بهانهای برای تحقیر و سرکوب هواداران اهل بیت (ع) قرار دادهاند. این اقدامات که در مناطق شیعهنشین دشت برچی کابل و شهرک حاجقربان هرات رخ داده، با بیاحترامی و توهین همراه بوده و به روشنی نشان میدهد که طالبان در پنج سال حاکمیت خود، نه تنها به خواستههای بهحق جامعه شیعه برای به رسمیت شناخته شدن و مشارکت پاسخ نداده، بلکه بر تنوعزدایی مذهبی و اجرای تفسیری انحصاری و افراطی از اسلام اصرار دارند.
- وعدههای پوچ امنیتی در برابر مطالبات بهحق شیعیان
در تناقضی آشکار با اقدامات میدانی خود، مقامات طالبان همچون سراجالدین حقانی، وزیر امور داخله، بر لزوم تأمین امنیت مراسم محرم تأکید کردهاند. با این حال، امنیتی که آنان وعده میدهند، در عمل به محدودیت و حصر مراسم در چند مسجد بزرگ و تحت نظارت مستقیم خودشان خلاصه میشود؛ مراسمی که در فضایی آکنده از ترس و با ممنوعیت برگزاری دستهرویهای عمومی و برافراشتن پرچم همراه است. این رویه، که هر سال شدیدتر از سال پیش اعمال میشود， نه تنها پاسخی به نگرانی امنیتی شیعیان در برابر تهدیدات گروههای تروریستی مانند داعش-خراسان نیست، بلکه خود به منبعی برای ناامنی و سرخوردگی آنان تبدیل شده است. درخواست شورای علمای شیعه برای تعامل و همکاری نیز با کرختی و بیاعتنایی مقامات طالبان مواجه شده است، به گونهای که آیتالله واعظزاده بهسودی از مراجع تقلید شیعیان، از عدم پذیرش ملاقات و پاسخگویی به نامههای آنان طی چهار سال و یازده ماه گذشته خبر داده است.
- نظارت بینالمللی و سکوت در برابر تبعیض سازمانیافته
گزارش سازمانهای بینالمللی حقوق بشری نظیر دیدهبان حقوق بشر و هشدارهای گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور حقوق بشر در افغانستان، نشان میدهد که محدودیتهای تحمیلشده بر شیعیان در ماه محرم، به الگویی سالانه و نگرانکننده تبدیل شده است. با این حال، این نگرانیها تاکنون هیچ تغییری در سیاستهای طالبان ایجاد نکرده است. کارزار جمعآوری پرچمها که با شدت بیشتری در جریان است، و ممنوعیت استفاده از بلندگو، عکاسی و فیلمبرداری از مراسم، در کنار قطعی اینترنت و شبکههای موبایل در روز عاشورا， حاکی از یک برنامهریزی منسجم برای کمرنگسازی و حذف تدریجی هویت مذهبی شیعیان از فضای عمومی جامعه افغانستان است. در این میان، برخورد دوگانه طالبان که از یک سو مدعی تأمین امنیت و از سوی دیگر به عنوان مهمترین عامل سرکوبگر عمل میکند، آنان را در انزوایی بینالمللی و بیاعتمادی روزافزون جامعه شیعه قرار داده است؛ جامعهای که همچنان در پرسش از این تناقض، پاسخی جز کرختی و سکوت از سوی حاکمان کابل و قندهار نمیشنود.