کشورهای عضو بریکس در حالی به سوی تحول دیجیتال گام برمیدارند که این مسیر، همزمان آنها را با تهدیدات سایبری بیسابقهای مواجه ساخته است. حملات سازمانیافته با بهرهگیری از هوش مصنوعی، زیرساختهای حیاتی، بنگاههای اقتصادی و حتی حاکمیت ملی این کشورها را هدف قرار داده است. در آستانه نشست ۲۰۲۶ در هند، ضرورت ایجاد چارچوب مشترک امنیت دیجیتال به یک اولویت راهبردی برای این ائتلاف تبدیل شده است.
تحول دیجیتال و ظهور تهدیدات نوین سایبری در بریکس
کشورهای بریکس با سرعت بالایی در مسیر تحول دیجیتال حرکت میکنند، اما این تحول، منبعی تازه از ریسکهای نظاممند را نیز به همراه داشته است. نینا شوچوک، کارشناس امنیت بینالملل، تأکید میکند که برخی از این ریسکها ماهیت جهانی دارند. حملات به زیرساختهای حیاتی در بخشهای انرژی، حملونقل و مالی، ملموسترین تهدید برای کشورهای عضو محسوب میشود. نمونههایی از این حملات در برزیل، روسیه و آفریقای جنوبی نشان میدهد که علیرغم تفاوت در روشها، یک هدف مشترک یعنی کسب سود از طریق فناوریهای دیجیتال و سوءاستفاده از اعتماد کاربران در میان آنها وجود دارد.
بیشتر بدانید
تحول رسانهای ماه رمضان از نگاه شیخ غازی حنیه: از تربیت ایمانی تا سرگرمیهای جنجالی| الوجه الآخر
تبیین هدف روزهداری از نگاه استاد حوزه: کرامت درجاتی دارد و مؤمن نباید به اندک بسنده کند| احکام الاسلام
ضرورت هماهنگی فراملی در برابر تهدیدات سایبری جهانی
کارشناسان بر این باورند که تهدیدات سایبری مدرن را نمیتوان به تنهایی مهار کرد. ایگور بدرُف، کارشناس امنیت، بر اهمیت رزمایشهای مشترک منظم برای بهبود هماهنگی و افزایش آمادگی عملیاتی تأکید دارد. توسعه یک سیستم پایش مشترک با قابلیت تبادل سریع اطلاعات و تصمیمگیری هماهنگ، از دیگر الزامات مقابله با این تهدیدات فرامرزی است. با این حال، ایجاد یک سیستم امنیتی واحد بریکس با چالش ناهمگونی رویکردهای قانونگذاری و تفاوت در سطوح توسعه فنی اعضا مواجه است.
رهبران امنیت اطلاعات در بریکس؛ الگویی برای همگرایی
برزیل، هند و چین به عنوان رهبران امنیت اطلاعات در میان کشورهای بریکس شناخته میشوند. موفقیت این سه کشور ناشی از رویکرد جامعی است که ترکیبی از مؤلفههای قانونی، سازمانی و فنی را شامل میشود. این کشورها قوانین جامع امنیت اطلاعات را تصویب کرده، برنامههای ملی و بینالمللی برای تربیت متخصصان اجرا میکنند، مراکز عملیاتی امنیت ملی ایجاد کرده و مشارکتهای دولتی-خصوصی را تقویت مینمایند. بهکارگیری راهکارهای مدرن مانند سیستمهای SIEM، XDR و NTA نیز کارایی حفاظت را افزایش داده است.
چالشهای توسعه نامتوازن و شکافهای فنی در میان اعضا
سایر کشورهای عضو بریکس با سطوح متفاوتی از توسعه امنیت سایبری مواجه هستند. روسیه با ممنوعیت استفاده از نرمافزار خارجی در زیرساختهای حیاتی، رویکردی استقلالطلبانه در پیش گرفته است. آفریقای جنوبی و اندونزی با تصویب قوانین حفاظت از دادههای شخصی، گامهایی در این مسیر برداشتهاند. امارات بر حفاظت از زیرساختهای حیاتی با بهرهگیری از هوش مصنوعی متمرکز شده است. اتیوپی و مصر نیز با وجود چالشهای ساختاری، با بهرهگیری از تجربیات بینالمللی و تصویب استراتژیهای ملی، ظرفیت سایبری خود را افزایش میدهند.
چشمانداز همگرایی سایبری در بریکس؛ فرصتها و موانع
پیشنهاد ایجاد «ائتلاف امنیت سایبری بریکس» که در دستور کار نشست ۲۰۲۶ هند قرار گرفته، نشاندهنده عزم اعضا برای یکپارچهسازی تلاشهاست. با وجود کانالهای ارتباطی برقرار و فوریت چالشهای مشترک، اختلافنظرهایی درباره رویکردهای تنظیمگری فناوریهای اطلاعات و ارتباطات باقی مانده است. برخی اعضا خواستار رویکرد چندجانبه دولتمحور هستند، در حالی که دیگران مدل چند ذینفعی را ترجیح میدهند. با این حال، کارشناسان معتقدند که تعمیق هماهنگی در سال ۲۰۲۶ میتواند به تدوین استانداردهای مشترک و شکلگیری پایههای یک استراتژی واحد امنیت سایبری برای بریکس منجر شود.
بهره سخن:
بریکس در آستانه تحولی تاریخی در همکاریهای امنیت سایبری قرار دارد. ایجاد چارچوب مشترک امنیت دیجیتال نه تنها از منظر فنی، بلکه از نظر سیاسی نیز میتواند به تقویت نفوذ این گروه و کل جنوب جهانی در مذاکرات بینالمللی امنیت اطلاعات بیانجامد. اگر اعضا بتوانند بر موانع موجود فائق آیند و اختلافات رویکردی را مدیریت کنند، بریکس میتواند به الگویی موفق از همکاری چندجانبه در یکی از حساسترین حوزههای فناوری تبدیل شود.