محاسبه ترامپ نسبتاً روشن است. او فکر میکند ترکیب محاصره دریایی و انزوای اقتصادی سرانجام فشار کافی بر ایران وارد کرده و پیشنهاد اخیر تهران بیشتر نشانه ضعف است تا پیشنهادی که واشینگتن باید آن را غنیمت بشمارد.
استدلالی که ترامپ علناً در این باره مطرح کرد و گفت ایران «بهشدت در حال شکست خوردن است»، اهمیت دارد؛ زیرا نشان میدهد او معتقد است که گذشت زمان آمریکا را در موقعیت بهتری قرار خواهد داد.
به نظر میرسد محاسبات ترامپ بر این باور استوار است که فشار اقتصادی بر ایران هنوز به نقطه اثرگذاری نهایی خود نرسیده است. پس آمریکا باید کمی صبر کند تا دولت ایران وادار شود امتیازات بیشتری بدهد.
با این حال، کارشناسان میگویند صبر کردن برای دستیابی به توافقی بهتر، برای رئیسجمهور آمریکا خطر سیاسی قابلتوجهی نیز به همراه دارد؛ زیرا حزب جمهوریخواه در نظرسنجیها وضعیت خوبی ندارد و شماری از نامزدهای این حزب در حال فاصلهگذاری با ترامپ هستند. طبق نظرسنجیها، جمهوریخواهان ممکن است اکثریت شکننده خود را در کنگره آمریکا از دست بدهند.
مشکل ترامپ این است که گذشت زمان تنها فشار بر ایران را افزایش نمیدهد بلکه به آمریکا هم فشار وارد میکند. هر هفته اضافی به معنای افزایش قیمت انرژی، در خطر ماندن جان نظامیان آمریکا و افزایش فشار بر شرکای واشینگتن در خلیج [فارس] است.
حالا ایران ممکن است تصمیم بگیرد که بابت رد پیشنهادش و افزایش فشار اقتصادی، برای ترامپ در آستانه انتخابات میاندورهای هزینه ایجاد کند. ایران میتواند این کار را از طریق تنگه هرمز، زیرساختهای منطقهای و احتمالاً بابالمندب انجام دهد.
به علاوه، انتظار ترامپ برای گرفتن امتیازات بیشتر از ایران ممکن است «نتیجه معکوس» داشته باشد. این خطر وجود دارد که او درد و فشار بر ایرانیها را با آمادگی آنها برای تسلیم شدن اشتباه گرفته باشد. این دو یکسان نیستند. تردیدی نیست که ایران تحت فشار قرار دارد. اما افزایش فشار لزوماً ایران را وادار به عقبنشینی نخواهد کرد.
بنابراین این رویکرد میتواند نتیجه معکوس داشته باشد. ترامپ فکر میکند زمان برای ایران سریعتر از آمریکا در حال سپری شدن است. تهران برعکس فکر میکند: اینکه قطر، عربستان سعودی، امارات، بازارهای جهانی انرژی و در نهایت خود ترامپ، در برابر اختلال طولانیمدت و فشار اقتصادی تحمل کمتری نسبت به ایران دارند.
اگر تهران به این نتیجه برسد که واشینگتن هیچ سازشی جز امتیازات بسیار گستردهتر را نخواهد پذیرفت، رهبران ایران ممکن است احساس کنند که آمریکا انگیزه چندانی برای دستیابی به راهحل دیپلماتیک ندارد.
در این صورت، پیامدهای ادامه رویارویی برای آمریکا ممکن است دیگر به خود ایران یا تنگه هرمز محدود نماند.