الجزیره: اسرائیل شرکت احزاب عرب در انتخابات را ممنوع اعلام کرد. اینها چه احزابی هستند و چرا این ممنوعیت مهم است؟
توضیح: حذف احزاب عرب از انتخابات که احتمالاً با مخالفان نتانیاهو برای تشکیل دولت ائتلاف خواهند کرد، شانس جریان حامی نتانیاهو برای کسب اکثریت و تشکیل دولت را افزایش میدهد.
کمیته مرکزی انتخابات اسرائیل به ممنوعیت شرکت دو فهرست اصلی با اکثریت عرب را در انتخابات پارلمانی ماه آینده رأی داده است؛ تصمیمی که ممکن است شهروندان فلسطینی اسرائیل را از حضور نمایندگان اصلی خود در پارلمان این کشور (کنست) محروم کند.
این کمیته همچنین به رد صلاحیت «عوفر کاسیف» (سیاستمدار یهودی عضو حزب عربی ـ یهودی حدش) و «سامی ابوشحاده» (رهبر حزب ملیگرای فلسطینی بلد) رأی داد.
البته این آرا هنوز نهایی نشده است و انتظار میرود دیوان عالی اسرائیل در هفته آینده آنها را بررسی کند. این دادگاه در گذشته جلوی تلاشها برای حذف احزاب و نامزدهای عرب از انتخابات را گرفته است.
اما کدام احزاب از شرکت در انتخابات منع شدهاند؟ کمیته به رد صلاحیت دو مجموعه جداگانه رأی داده است. نخست، فهرست مشترک است؛ ائتلافی متشکل از احزاب «حَدَش»، «بَلَد» و «تَعال». مجموعه دوم، «رَعَم» یا همان فهرست متحد عربی است که بهطور مستقل در انتخابات شرکت میکند.
هر دو فهرست به حمایت شهروندان فلسطینی اسرائیل متکی هستند؛ شهروندانی که حدود یکپنجم جمعیت اسرائیل را تشکیل میدهند.
فهرست مشترک سه حزب را دربر میگیرد. «حدش» حزبی چپگرا با اعضای یهودی و عرب است؛ «تعال» عمدتاً برای حقوق شهروندان فلسطینی اسرائیل مبارزه میکند و «بلد» خواستار تشکیل کشوری است که در آن همه شهروندان از حقوق برابر برخوردار باشند.
این احزاب توافق کردهاند که در انتخابات پیش رو با یک فهرست واحد شرکت کنند؛ به این معنا که نامزدهای هر سه حزب در یک فهرست انتخاباتی قرار میگیرند.
این یک راهبرد انتخاباتی است که برای جلوگیری از تقسیم آرا میان احزاب دارای گرایشهای ایدئولوژیک مشابه به کار میرود. یک فهرست انتخاباتی همچنین باید دستکم ۳.۲۵ درصد آرا سراسری را کسب کند تا بتواند وارد کنست شود. بنابراین، احزاب کوچکتر با ائتلاف و تجمیع آرای خود، خطر قرار گرفتن هر یک از آنها در زیر حدنصاب را کاهش میدهند؛ وضعیتی که در آن هیچکدام از آنها کرسیای به دست نخواهند آورد.
در کنست کنونی که ۱۲۰ کرسی دارد، ائتلاف حدش-تعال صاحب پنج کرسی است. از این تعداد، سه کرسی در اختیار سیاستمداران حدش و دو کرسی در اختیار تعال است. حزب بلد نیز هیچ کرسیای ندارد.
اما حزب «رَعَم» به رهبری منصور عباس، بهطور مستقل در انتخابات شرکت میکند. رعم آمادگی بیشتری برای مذاکره با احزاب دیگر جهت تأمین بودجه و ارائه خدمات به جوامع عربی نشان داده است.
رعم در گذشته به ائتلاف مخالفان نتانیاهو پیوست که از سال ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۲ بر اسرائیل حکومت میکرد. اما فهرست مشترک به آن دولت نپیوست. رعم در کنست کنونی پنج کرسی دارد.
اما چرا این احزاب از شرکت در انتخابات منع شدهاند؟ این تصمیم در پی دادخواستهایی از سوی احزاب راستگرای «لیکود» [به رهبری نتانیاهو] و «عوتسما یهودیت» [به رهبری بنگویر] اتخاذ شد. این احزاب، فهرستها و نامزدهای موردنظر را متهم کردند که موجودیت اسرائیل را بهعنوان کشوری یهودی و دموکراتیک انکار میکنند، از مبارزه مسلحانه علیه اسرائیل حمایت میکنند یا به نژادپرستی دامن میزنند. اتهامهایی که از سوی این احزاب و نمایندگانشان رد میشود.
ریاست کمیته بر عهده یکی از قضات دیوان عالی است، اما اعضای دارای حق رأی آن نمایندگان احزاب حاضر در کنستِ پایانیافته دوره جاری هستند. بنابراین، سیاستمداران درباره این تصمیم رأی میدهند که آیا احزاب و نامزدهای رقیبشان اجازه شرکت در انتخابات را داشته باشند یا نه؛ هرچند تصمیم نهایی با دیوان عالی است.
دیوان عالی در گذشته بارها تصمیمهای کمیته انتخابات را لغو کرده، اما این سابقه تضمین نمیکند که این بار نیز همین کار را انجام دهد.
در این میان، درخواست رد صلاحیت بنگویر و اسموتریچ (دو وزیر راست افراطی کابینه نتانیاهو) از سوی کمیته انتخابات رد شده است. این دو نفر از جابهجایی اجباری فلسطینیان از غزه و الحاق کرانه باختری اشغالی حمایت کردهاند و به دلیل اقدامات و اظهاراتشان درباره فلسطینیان با تحریمهای بینالمللی روبهرو هستند.
نتانیاهو نیز علیرغم حکم بازداشت دیوان کیفری بینالمللی علیه او به اتهام جنایات جنگی و جنایت علیه بشریت در غزه و نیز محاکمه در خصوص پرونده فساد مالیاش که از سال ۲۰۲۰ آغاز شده و ادامه دارد، همچنان واجد شرایط شرکت در انتخابات تشخیص داده شده است.