۵ کتابخانه حوزه دهه ۴۰؛ به روایت رهبر شهید
درباره چرایی نگارش این اثر در مقدمه شرح داده شده است: «اندیشهی گردآوری یادداشتهایی که به نگارش این جزوه انجامید، در سال ۱۳۴۶ هـ.ش و با اصرار و پیگیری دوستی از دانشجویان مؤسسهی علوم اجتماعی (وابسته به دانشگاه تهران) پدید آمد.»
«این اوراق رنجنامهی خاموش قشری مظلوم و مستضعف [روحانیت مشهد در زمان طاغوت] است. قشری و جامعهای که آن روز با همهی تنگدستی و قناعت، یک لحظه از چشم انتقامجوی و بهانهطلب دستگاه جبار دور نبود. گویی همهی توان و قدرت بازوی سیاستهای حاکم باید بر این موجود مستضعف و پاکدل و سرشار از صفا و ایمان آزموده میشد. [...] بر حوزه علمیه از همه سو باران بلا و محنت بر آن میبارید. فقر و نیاز مادی از یکسو، تحقیر و اهانت زمامداران و همهی کسانی که از فرهنگ دستآموز آنان تغذیه میشدند، از یکسو [...] میداننیافتن برای رشد و شکوفایی استعدادهایی که گاه در حد اعجاب بود از یکسو و بالاخره فشار سیاسی موذیانه و بسیار سختگیرانه و گاه وحشیانهی دستگاه از سویی دیگر».