کودکی، تحصیلات و آشنایی با مبارزه
شهید مصطفی چمران در دهم مهر سال ۱۳۱۱ در تهران، در خانوادهای متدین و زحمتکش به دنیا آمد . از دوران نوجوانی، در جلسات تفسیر قرآن آیتالله طالقانی و درسهای فلسفه و منطق شهید مطهری حاضر شد و به این ترتیب، بنیانهای فکری و مبارزاتی خود را استوار ساخت . وی پس از فارغ التحصیلی در رشته الکترومکانیک از دانشگاه تهران و کسب مقام شاگرد اولی ، برای ادامه تحصیل به آمریکا اعزام شد و مدرک دکتری خود را در رشته فیزیک پلاسما از دانشگاه معتبر برکلی دریافت کرد و به عنوان یکی از بزرگترین دانشمندان این رشته در جهان شناخته شد . اما هرگز از مبارزات سیاسی علیه نظام طاغوت غافل نبود و به همراه ابراهیم یزدی، از بنیانگذاران انجمن اسلامی دانشجویان در آمریکا شد .
جهاد و مقاومت در خارج از مرزها
پس از قیام خونین ۱۵ خرداد ۱۳۴۲، چمران راهی مصر شد و سختترین دورههای آموزش چریکی را فرا گرفت . سپس به دعوت امام موسی صدر، رهبر شیعیان لبنان، عازم این کشور شد و با همکاری ایشان، «حرکت المحرومین» و شاخه نظامی آن، سازمان «امل» را پایهگذاری کرد . او در جنوب لبنان، در مدرسه صنعتی جبل عامل، به تربیت نیروهای انقلابی پرداخت و در نبرد با ارتش اسرائیل و فالانژهای مسیحی، حماسههای ماندگاری آفرید و نخستین کسی بود که توانست تانکهای اسرائیلی را منهدم کند . در این دوران بود که سید حسن نصرالله، دبیرکل آینده حزبالله، در سن ۱۸ سالگی از او فرماندهی منطقهای را دریافت کرد .
بازگشت به وطن و شهادت در راه انقلاب
پس از پیروزی انقلاب شکوهمند اسلامی، چمران به دستور امام خمینی(ره) در ایران ماندگار شد . تمامی تجربیات علمی و انقلابی خود را در خدمت نظام نوپا قرار داد و مسئولیتهای خطیری همچون معاونت نخستوزیر در امور انقلاب، وزارت دفاع و نمایندگی مجلس را بر عهده گرفت . او در جریان غائله کردستان، با شجاعت و تدبیر بینظیر خود، شهر محاصرهشده پاوه را آزاد کرد . با شروع جنگ تحمیلی، ستاد جنگهای نامنظم را بنیان نهاد و در دشتهای خوزستان، حماسهای دیگر از خود به یادگار گذاشت و سرانجام در تاریخ ۳۱ خرداد ۱۳۶۰، بر اثر اصابت ترکش خمپاره در منطقه دهلاویه به شهادت رسید .